Matematiğe katkı sağlayan Türk bilim insanları arasında şu isimleri sayabiliriz:
-
Cahit Arf (1910-1997): Türk matematikçi ve akademisyen. Arf değişmezi, Arf halkaları, Arf kapanışı, Hasse-Arf teoremi gibi kavram ve sonuçlara adını vermiştir. Ayrıca Türkiye Bilimler Akademisi’nin kurucu üyelerindendir.
-
Ali Kuşçu (1474-1525): Türk İslam Dünyası astronomi ve matematik alimi. Astronomi ve matematik alanında birçok eser yazmıştır. Özellikle sinüs teoremi, küresel trigonometri, küresel geometri ve cebir üzerine çalışmıştır.
-
Kerim Erim (1915-1990): Türk matematikçi ve akademisyen. Fonksiyonel analiz, diferansiyel denklemler, varyasyon hesabı ve optimal kontrol teorisi gibi alanlarda çalışmıştır. Türkiye’de matematik eğitimi ve araştırmasının gelişmesine önemli katkılarda bulunmuştur.
-
Tosun Terzioğlu (1942-2017): Türk matematikçi ve akademisyen. Fonksiyonel analiz, harmonik analiz, kompleks analiz ve operatör teorisi gibi alanlarda çalışmıştır. Ayrıca Türkiye Bilimler Akademisi’nin başkanlığını yapmıştır.
-
Selman Akbulut (1950- ): Türk matematikçi ve akademisyen. Diferansiyel geometri, topoloji ve düşük boyutlu manifoldlar gibi alanlarda çalışmaktadır. Akbulut-Kirby inşası, Akbulut tıpası, Akbulut-King eşleşmesi gibi kavramlara adını vermiştir.
Geçmişten günümüze kadarki matematikçilerin tam bir listesini vermek zor olabilir, çünkü matematik çok eski ve geniş bir bilim dalıdır. Ancak bazı önemli matematikçilerin isimlerini şöyle sıralayabiliriz:
-
Pisagor (MÖ 570-MÖ 495): Antik Yunan matematikçi, filozof ve mistik. Pisagor teoremi, Pisagor sayıları, Pisagor bağıntısı gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Eukleides (MÖ 300 civarı): Antik Yunan matematikçi. Geometri biliminin kurucusu olarak kabul edilir. Öklid geometrisi, Öklid algoritması, Öklid uzayı gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Arşimet (MÖ 287-MÖ 212): Antik Yunan matematikçi, fizikçi, mühendis ve mucit. Sonsuz küçükler hesabının öncüsü olarak kabul edilir. Arşimet prensibi, Arşimet spirali, Arşimet sabiti gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Eratosthenes (MÖ 276-MÖ 194): Antik Yunan matematikçi, coğrafyacı, astronom ve filozof. Dünya’nın çevre uzunluğunu hesaplayan ilk bilim insanı olarak bilinir. Eratosthenes kalburu buluşuyla asal sayıları kısa yoldan belirleyerek matematiğe katkı sağlamıştır.
-
Diofantos (MS 3. yüzyıl): Antik Yunan matematikçi. Cebirin babası olarak kabul edilir. Diofantos denklemleri, Diofantos yaklaşıklığı gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Ömer Hayyam (1048-1131): İranlı matematikçi, astronom, şair ve filozof. Cebirin gelişmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Ömer Hayyam yöntemi, Ömer Hayyam üçgeni, Ömer Hayyam denklemi gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Fibonacci (1170-1250): İtalyan matematikçi. Hint-Arap sayı sisteminin Avrupa’ya tanıtılmasında önemli rol oynamıştır. Fibonacci sayıları, Fibonacci dizisi, Fibonacci spirali gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Descartes (1596-1650): Fransız matematikçi, filozof ve bilim insanı. Analitik geometrinin kurucusu olarak kabul edilir. Descartes koordinat sistemi, Descartes çember teoremi, Descartes kuralı gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Newton (1643-1727): İngiliz matematikçi, fizikçi, astronom ve filozof. Klasik mekaniğin kurucusu olarak kabul edilir. Sonsuz küçükler hesabının öncülerinden biridir. Newton yasaları, Newton yöntemi, Newton çekim yasası gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Leibniz (1646-1716): Alman matematikçi, filozof, bilim insanı ve diplomat. Sonsuz küçükler hesabının öncülerinden biridir. Matematiksel mantığın gelişmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Leibniz formülü, Leibniz testi, Leibniz zinciri gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Euler (1707-1783): İsviçreli matematikçi, fizikçi ve astronom. Matematiğin birçok dalında çalışmış ve önemli sonuçlar elde etmiştir. Euler sayısı, Euler formülü, Euler teoremi gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Gauss (1777-1855): Alman matematikçi, fizikçi ve astronom. Matematiğin prensi olarak anılır. Matematiğin birçok dalında çalışmış ve önemli sonuçlar elde etmiştir. Gauss eğrisi, Gauss yöntemi, Gauss teoremi gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Riemann (1826-1866): Alman matematikçi. Analiz ve geometri alanında çalışmış ve önemli sonuçlar elde etmiştir. Riemann hipotezi, Riemann yüzeyi, Riemann integrali gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Cantor (1845-1918): Alman matematikçi. Kümeler teorisinin kurucusu olarak kabul edilir. Sonsuzluk kavramına yeni bir bakış açısı getirmiştir. Cantor kümesi, Cantor tozu, Cantor teoremi gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Hilbert (1862-1943): Alman matematikçi. Matematiğin birçok dalında çalışmış ve önemli sonuçlar elde etmiştir. Hilbert uzayı, Hilbert problemleri, Hilbert sistemi gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Gödel (1906-1978): Avusturyalı-Amerikalı matematikçi ve mantıkçı. Matematiksel mantık ve temel matematiğin gelişmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Gödel eksiklik teoremleri, Gödel sayısı, Gödel cümlesi gibi kavramlara adını vermiştir.
-
Turing (1912-1954): İngiliz matematikçi, bilgisayar bilimcisi ve kriptolog. Bilgisayar biliminin babası olarak kabul edilir. Yapay zeka alanında öncü çalışmalar yapmıştır. Turing makinesi, Turing testi, Turing ödülü gibi kavramlara adını vermiştir.
