10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 184 Cevapları - Ata Yayınları

Question

FATİH’İN GALATA FERMANI

 “Biz ki Sultan Murad Han oğlu Padişah Sultan Mehmet Han’ız. Yerleri ve gökleri yaratan Allah adına, büyük Peygamberimiz Muhammed Mustafa aleyhisselam adına, yüce kitabımız Kur’an-ı Kerim adına, babamızın ruhuna, oğullarımız adına, bindiğimiz at, kuşandığım 12 kılıç adına yemin ederiz ki: Şehrin Katolik papazları tarafından bize temsilci olarak gönderilen elçinin dileği üzerine, Galata halkının, bize bağlı olan diğer halklar gibi, âdet ve ibadetlerini serbestçe yapmalarına izin veriyoruz. Sadece Galata Hisarı yıkılacak; halkın barınak, dükkân, bağ, değirmen, gemi, ticarethane ve diğer mallarına dokunulmayacaktır. Ailelerine eskisi gibi sahip olacaklar, istedikleri şekilde idare edeceklerdir. Ticaret mallarını her yerde satmaya izinlidirler. Ancak itaat altında bulunan diğer milletler gibi vergi vermekle mükellef olacaklardır. Bu kanun ve kurallar bugünden başlayıp ebediyen hükümran olacaktır. Biz onları kendimizi korur gibi gözeteceğiz. Bu bölge halkı kiliselerinde diledikleri gibi ayin düzenleyebileceklerdir, kiliseleri camiye çevrilmeyecektir. Yeniçeri ordusuna katılmak üzere çocuklarını almayacağız. Dinimizi kabul etmeyenlere karşı asla zor kullanmayacağız. Galata halkına vadediyoruz. Kendilerini bir köle gibi idare etmeyeceğiz. Başlarına kendilerinden birini tayin eyleyeceğiz. İçlerinden birini anlaşmazlıkları halletmek üzere seçsinler. Din adamlarına kötü söz söylenmeyecektir. Burada yazılı olduğu gibi vergisini verenler, kanunlara uyanlar serbesttir.” 

1. Fermandan hareketle Fatih’in kişiliği ve Osmanlı devlet anlayışı ile ilgili ne gibi çıkarımlarda bulunabilirsiniz? Açıklayınız.
2. Osmanlı çatısı altında birçok milletin varlığını sürdürmesinde hangi faktörler etkili olmuş- tur? Bu konudaki düşüncelerinizi aşağıya yazınız.

Answer 1

1. Fermandan hareketle Fatih’in kişiliği ve Osmanlı devlet anlayışı ile ilgili şu çıkarımlarda bulunabiliriz:

• Fatih, fetihler yaparak Osmanlı Devleti’nin sınırlarını genişleten, güçlü ve cesur bir padişahtır. Fethettiği yerlerde adaletli ve hoşgörülü bir yönetim kurmuştur .
• Fatih, farklı din, dil ve kültürlere saygılı bir liderdir. Galata halkına dini özgürlük tanımış, kiliselerine dokunmamış, din değiştirmeye zorlamamıştır .
• Fatih, devletin merkeziyetçi yapısını güçlendirmiş, eyalet ve sancaklarda vali ve sancak beyleri atamıştır. Vergi sistemi kurmuş, halkın refahını arttırmaya çalışmıştır .
• Fatih, şehirleri imar etmiş, hayrat yapıları inşa etmiş, eğitim ve sanata önem vermiştir. Ulu Cami’yi yaptırmış, medreseler açmış, kütüphaneler kurmuştur .

2. Osmanlı çatısı altında birçok milletin varlığını sürdürmesinde şu faktörler etkili olmuştur:

• Osmanlı Devleti, fethettiği bölgelerde halkın dini inançlarına saygı göstermiş, zorla din değiştirmemiş, cizye vergisi karşılığında dini özgürlük tanımıştır. Böylece halkın memnuniyetini kazanmış ve isyanları önlemiştir .
• Osmanlı Devleti, fethettiği bölgelerde yerel yöneticilerle işbirliği yapmış, onlara belli ölçüde özerklik tanımıştır. Böylece halkın geleneksel yaşam tarzına müdahale etmemiş ve yerel kültürleri korumuştur .
• Osmanlı Devleti, fethettiği bölgelerde ticaret ve sanatı geliştirmiş, halkın ekonomik refahını arttırmıştır. Böylece halkın sadakatini sağlamış ve vergi gelirlerini yükseltmiştir .
• Osmanlı Devleti, fethettiği bölgelerde adaletli bir yönetim kurmuş, hukuk sistemini işletmiştir. Böylece halkın güvenini kazanmış ve sosyal barışı sağlamıştır .