Question

10.Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 179 Cevapları - Ata Yayınları

Answer 1

10. Kanuni Dönemi’nde kaptanıderyaların Divân üyeliğine getirilmesinde; I. denizlerde güçlü devletlere komşu olunması, II. Akdeniz ve Karadeniz ticaret yollarının kontrolünün Osmanlı Devleti’ne geçmesi, III. denizcilik faaliyetlerine önem verilmesi durumlarından hangilerinin etkili olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

Cevap: E) I, II ve III

Açıklama: Kanuni Dönemi’nde, Osmanlı Devleti denizlerde de güç kazanmış ve Akdeniz, Karadeniz ve Hint Okyanusu’nda önemli seferler düzenlemiştir. Bu seferler, hem Osmanlı Devleti’nin ticari ve siyasi çıkarlarını korumak, hem de rakip devletlere karşı üstünlük sağlamak için yapılmıştır. Bu nedenle, denizcilik faaliyetleri Divan-ı Hümâyun’un gündeminde önemli bir yer tutmuş ve kaptanıderyalar Divan-ı Hümâyun’a üye olarak kabul edilmiştir.

11. Fatih Dönemi’nden itibaren yüksek derecede görev yapanların ölümleri hâlinde mallarına el konulmasına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir? A) Müsadere sistemi B) İkta sistemi C) Mukataa sistemi D) Dirlik sistemi E) Çifthâne sistemi

Cevap: A) Müsadere sistemi

Açıklama: Müsadere sistemi, Fatih Sultan Mehmet tarafından uygulamaya konulan bir sistemdir. Bu sistem, devlet adına çalışırken haksız kazanç sağlayan veya devlete karşı suç işleyen memurların mallarına el koyulmasını öngörür. Ayrıca, yüksek dereceli memurların ölümleri hâlinde de mallarının devlete kalmasını sağlar. Bu sistem, hem devletin gelirini arttırmak, hem de memurların sadakatini sağlamak için kullanılmıştır.

12. I. Vezir-i âzam: Padişahın mutlak vekilidir. II. Defterdar: Mali işlerden sorumludur. Bütçeyi hesaplar. Gelir ve gider işlerine bakar. III. Kazasker: Denizcilik ve tersane işlerinden sorumludur.

IV. Nişancı: Divanda, padişah adına alınan her türlü ferman ve berata padişahın tuğrasını çeker. Fet- hedilen bölgelerdeki arazileri tapu tahrir defterlerine kaydeder.

V. Kaptanıderya: Medrese işlerine bakar kadı ve müderrislerin atamasını yapar. Yukarıda XVI. yüzyılda bazı Osmanlı Divan üyeleri ve görevleri hakkında yanlış eşleştirme yapılmıştır. Buna göre numaralanmış açıklamalardan hangileri yer değiştirirse doğru sonuca ulaşılabilir? A) I ve II B) II ve III C) II ve IV D) III ve IV E) III ve V

Cevap: E) III ve V

Açıklama: Kazasker, adalet işlerinden sorumlu olan Divân üyesidir. Medrese işlerine bakar kadı ve müderrislerin atamasını yapar. Kaptanıderya ise denizcilik ve tersane işlerinden sorumlu olan Divân üyesidir. Bu nedenle, III ve V numaralı açıklamalar yer değiştirirse doğru sonuca ulaşılabilir.

13. 
    

Ve her kimseye ki evladımdan saltanat müyesser ola, karındaşlarun, nizam-ı âlem için katl itmek münasibdir. Ekser-i ulema dahi tecviz itmişdür. Anınla amil olalar. (Saltanat, oğullarımdan kime nasip olursa dünya düzeni için kardeşlerini öldürmesi uygundur ve âlimlerin çoğu da bunu uygun bulmuştur.)

Bu sözünden hareketle Fatih Sultan Mehmet ile ilgili, I. Merkeziyetçi yapıyı güçlendirmeyi amaçlamıştır. II. Kardeş katlini yasal hâle getirmeye çalışmıştır. III. Veraset sistemini kesin olarak çözüme kavuşturmuştur. bilgilerinden hangileri söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: D) II ve III

Açıklama: Fatih Sultan Mehmet, taht kavgalarını önlemek ve devletin bütünlüğünü korumak için kardeş katlini yasal hâle getirmeye çalışmıştır. Bu uygulama, Osmanlı Devleti’nin veraset sisteminde en yaşlı erkek şehzadenin padişah olması ilkesini değiştirmiş ve en liyakatli şehzadenin padişah olması gerektiğini savunmuştur. Bu şekilde, veraset sistemi kesin olarak çözüme kavuşturulmuştur. Merkeziyetçi yapıyı güçlendirmeyi amaçlamıştır diyemeyiz, çünkü bu söz merkeziyetçilik ile ilgili değildir. Merkeziyetçilik ile ilgili olarak Fatih Sultan Mehmet’in yaptığı başka çalışmalar vardır.