Divan-ı Hümâyun, Osmanlı Devleti’nde padişahın başkanlığında devlet işlerini görüşmek ve karara bağlamak üzere toplanan en yüksek kuruldur.
Divan-ı Hümâyun, şu özelliklere sahiptir:
-
Devletin siyasi, askeri, mali, örfi ve adli işleri bu kurulda görüşülüp karara bağlanırdı. Divan-ı Hümâyun, günümüzdeki bakanlar kuruluna benzer bir özellik taşırdı. Aynı zamanda şikayet ve davalara bakması özelliği ile bakanlar kurulundan ayrılırdı.
-
Divan-ı Hümâyunda alınan kararlar, mühimme defterlerine kaydedilerek yürürlüğe girerdi. Bu kararlar padişahın imzasını taşırdı. Bazı durumlarda ise padişahın imzasına gerek duyulmazdı.
-
Divan-ı Hümâyun, Topkapı Sarayındaki Kubbealtı dairesinde toplanırdı. Bu dairenin altında bulunan kubbe, divana adını vermiştir.
-
Divan-ı Hümâyunun asli üyeleri arasında sadrazam, kubbealtı vezirleri, Rumeli ve Anadolu beylerbeyleri, Rumeli ve Anadolu kazaskerleri, Rumeli ve Anadolu defterdarları, nişancı, yeniçeri ağası ve kaptan-ı derya bulunurdu.
-
Divan-ı Hümâyunun toplanma zamanları ve yerleri duruma göre değişirdi. Örneğin, olağanüstü hallerde padişahın katıldığı divana ayak divanı, yabancı elçilerin kabul edildiği divana galebe divanı, sefer sırasında at üzerinde yapılan divana at divanı denirdi.
