Yakın çevre ile ilgili ilkeler şöyle olabilir:
-
Yakın çevremizdeki insanlara karşı sevgi, saygı, merhamet, şefkat, hoşgörü ve adalet duygularıyla davranmalıyız. Onların haklarını gözetmeli, ihtiyaçlarını karşılamaya çalışmalı, onlara güzel söz ve davranışlarda bulunmalıyız.
-
Yakın çevremizdeki insanlarla iletişimimizi sağlıklı bir şekilde yürütmeliyiz. Onları dinlemeli, fikirlerine önem vermeli, sorunları konuşarak çözmeye çalışmalıyız. Onları suçlamamalı, yargılamamalı, eleştirmemeli, kırmamalı ve incitmemeliyiz.
-
Yakın çevremizdeki insanlarla vakit geçirmeliyiz. Onlarla birlikte ibadet etmeli, Kur’an okumalı, hadis öğrenmeli, dini bilgilerimizi arttırmalıyız. Onlarla birlikte eğlenmeli, oyun oynamalı, gezmelik yerlere gitmeliyiz. Onlarla sevinç ve hüzünlerimizi paylaşmalı, birbirimize destek olmalıyız.
-
Yakın çevremizdeki insanların kişilik gelişimine katkıda bulunmalıyız. Onlara güzel ahlak ve değerler eğitimi vermeli, onları iyi insan ve iyi Müslüman olmaya yönlendirmeliyiz. Onların yeteneklerini keşfetmelerine ve geliştirmelerine yardımcı olmalı, onlara güven vermeli ve başarılarını takdir etmeliyiz.
-
Yakın çevremizdeki insanlara karşı sorumluluklarımızı yerine getirmeliyiz. Zekat, sadaka, vakıf gibi kurumlar oluşturarak onlara yardım etmeli, onların maddi ve manevi sıkıntılarını gidermeye çalışmalıyız. Ayrıca, onların haklarını savunmalı, haksızlığa uğramalarına engel olmalıyız.
Doğanın korunmasıyla ilgili ilkeler ise şöyle olabilir:
-
Doğaya saygı göstermek: Hz. Peygamber (s.a.v.), doğanın Allah’ın yarattığı bir nimet olduğunu ve insanların bunlara sadece emanetçi olarak baktığını vurgulamıştır. Bu nedenle, doğaya zarar vermemek, israf etmemek, hakkaniyetli ve adil davranmak gerekir. Örneğin, Hz. Peygamber (s.a.v.), ağaç kesmeyi yasaklamış, bitkileri korumayı emretmiş, hayvanlara merhametli olmayı öğütlemiş ve çevreyi kirletmemeyi tavsiye etmiştir.
-
Doğayla uyumlu yaşamak: Hz. Peygamber (s.a.v.), canlı ve cansız bütün varlıkların birer ibadet makamı olduğunu ve Allah’ı tesbih ettiğini bildirmiştir. Bu nedenle, doğayla uyumlu yaşamak, onun hakkını gözetmek, onunla saygılı bir ilişki kurmak gerekir. Örneğin, Hz. Peygamber (s.a.v.), doğal kaynakları akıllıca kullanmayı, çevreyi güzelleştirmeyi, yeşillikleri çoğaltmayı, hayvanlara iyi bakmayı ve onları gereksiz yere öldürmemeyi önermiştir.
-
Doğayı korumak için bilim ve teknolojiden yararlanmak: Hz. Peygamber (s.a.v.), insanların doğayı korumak için bilim ve teknolojiden yararlanmasını teşvik etmiştir. Ancak, bunu yaparken de doğaya zarar vermeyecek yöntemler seçmesi, yenilenebilir enerji kaynakları kullanması, geri dönüşüm sistemleri kurması gerekir. Örneğin, Hz. Peygamber (s.a.v.), suyun tasarruflu kullanılmasını, atıkların uygun şekilde bertaraf edilmesini, toprağın verimliliğinin artırılmasını istemiştir.
-
Doğayı iyileştirmek için zekat, sadaka, vakıf gibi kurumlar oluşturmak: Hz. Peygamber (s.a.v.), insanların doğayı iyileştirmek için zekat, sadaka, vakıf gibi kurumlar oluşturmasını istemiştir. Bu kurumlar sayesinde insanlar hem ihtiyaç sahiplerine yardım eder hem de çevrenin iyileştirilmesine katkıda bulunur. Örneğin, Hz. Peygamber (s.a.v.), ağaç dikmeyi sadaka olarak kabul etmiş, su kuyusu açmayı veya tamir etmeyi hayır olarak saymıştır.
