Sıvıların içinde bulunan cisimler, sıvının uyguladığı bir kuvvetle karşılaşırlar. Bu kuvvet, cismin yer değiştirdiği sıvının ağırlığına eşit olup, yukarı yönlüdür. Bu kuvvete kaldırma kuvveti denir. Kaldırma kuvvetinin kaynağı, sıvının içindeki basınç farklılığıdır. Sıvının derinliği arttıkça, basınç da artar. Bu nedenle, cismin alt yüzeyine etki eden basınç, üst yüzeyine etki eden basınçtan daha büyüktür. Bu basınç farkı, cismin yukarı doğru itilmesine neden olur.
Kaldırma kuvveti ile cismin ağırlığı arasındaki ilişkiye göre, cisimler üç farklı durumda olabilirler: yüzme, askıda kalma ve batma. Bu durumlar şöyle açıklanabilir:
-
Yüzme: Cismin ağırlığı, kaldırma kuvvetinden küçükse, cisim sıvının içinde yüzer. Bu durumda, cismin sadece bir kısmı sıvının içinde kalır. Örneğin, tahta parçası suyun üzerinde yüzer.
-
Askıda kalma: Cismin ağırlığı, kaldırma kuvvetine eşitse, cisim sıvının içinde askıda kalır. Bu durumda, cismin tamamı sıvının içinde olabilir. Örneğin, balon havada askıda kalır.
-
Batma: Cismin ağırlığı, kaldırma kuvvetinden büyükse, cisim sıvının içinde batar. Bu durumda, cismin tamamı sıvının içine girer. Örneğin, taş suyun dibine batar.
Bu üç durumun hepsi Archimedes İlkesi ile açıklanabilir. Archimedes İlkesi, kapalı bir sistemde bulunan bir sıvıya uygulanan basıncın, sıvının her noktasına eşit olarak iletilir ve bu basınç değişikliği sıvının tüm noktalarında aynı şekilde hissedilir. Bu ilke sayesinde, sıvılarda kaldırma kuvvetinin değeri ve yönü hesaplanabilir.
