Aşağıdaki cümlelerin başına yargılar doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
1.(D) Bir sıvının yüzeyinde oluşturulan basınç değişikliği sıvının tüm kısımlarına ve içinde bulunduğu kabın çeperlerine aynen aktarılır. Bu, Paskal prensibi olarak bilinen bir fizik yasasıdır.
2.(D) Hidrolik sistem, bir cisme kuvvet uygulamak için kullanılan kapalı bir sıvı sistemidir. Hidrolik sistemler, Paskal prensibinden yararlanarak, küçük bir kuvveti büyük bir kuvvete dönüştürür.
3.(D) Katıların üzerinde bulunduğu düzleme uyguladığı basınç kuvveti, cismin düzlemde duruş biçimine bağlıdır. Basınç, birim yüzeye dik olarak etki eden kuvvettir. Bu nedenle, cismin düzlemle temas eden yüzey alanı ne kadar küçükse, basınç o kadar büyük olur.
4.(Y) Bernoulli İlkesi, hareket eden bir sıvının toplam enerjisinin her zaman sabit kaldığını belirtir. Bu doğru değildir. Bernoulli İlkesi, hareket eden bir sıvının toplam enerjisinin sürtünmesiz bir akış boyunca sabit kaldığını belirtir. Sürtünme varsa, toplam enerji azalır.
5.(D) Kaldırma kuvveti, bir akışkanın (sıvı veya gaz) bir cisim üzerinde oluşturduğu yukarı yönlü net kuvvettir. Kaldırma kuvveti, cismin yer değiştirdiği akışkanın ağırlığına eşittir.
6.(Y) Sıvılar kuvveti değiştirmeden iletirler. Bu doğru değildir. Sıvılar kuvveti arttırarak veya azaltarak iletirler. Sıvılarda basınç farklılığı oluştuğunda, kuvvet de değişir.
7.(Y) Çekim alanının olmadığı bir yerde mano metre ile gaz basıncı ölçümü yapılabilir. Bu doğru değildir. Mano metre, gaz basıncını civa sütunu ile ölçen bir cihazdır. Civa sütunu ise yerçekimi ivmesine bağlıdır. Çekim alanının olmadığı bir yerde civa sütunu oluşmaz ve mano metre çalışmaz.
8.(Y) Deniz seviyesinden yukarılara çıkıldıkça açık hava basıncı artar. Bu doğru değildir. Deniz seviyesinden yukarılara çıkıldıkça açık hava basıncı azalır. Çünkü, atmosferin yoğunluğu ve ağırlığı azalır.
9.(D) Akışkanlar basıncın büyük olduğu yerden küçük olduğu yere doğru hareket eder. Bu doğrudur. Akışkanlar enerji kaybını en aza indirmek için potansiyel enerjilerini azaltmaya çalışır. Potansiyel enerji ise akışkanın içindeki basınçla ilişkilidir.
10.(Y) Fırtınalı havalarda su dalgalarının her zamankinden yüksek olması Bernoulli İlkesi ile açıklanır. Bu doğru değildir. Fırtınalı havalarda su dalgalarının her zamankinden yüksek olması rüzgar etkisi ile açıklanır. Rüzgar, su yüzeyine uyguladığı sürtünme kuvvetiyle suyu hareket ettirir ve dalga oluşumuna neden olur.
11.(D) Bir yarış arabasının tasarımında, araba yüksek hızlara ulaştığında yolla olan temasının kesilmemesi için Bernoulli İlkesi’nden yararlanılır. Bu doğrudur. Bernoulli İlkesi, akışkanların hareket halindeyken basınçlarının azaldığını söyler. Yarış arabalarının alt kısmı, havanın daha hızlı akmasını sağlayacak şekilde tasarlanır. Bu da, alt kısımdaki basıncın azalmasına ve üst kısımdaki basıncın artmasına neden olur. Bu basınç farkı, arabaya aşağı doğru bir kuvvet uygular. Bu kuvvet, arabanın yolla olan temasını arttırır ve yol tutuşunu iyileştirir.
Aşağıdaki cümleleri kutucuklarda verilen kavram ve ifadeleri kullanarak tamamlayınız.
1.Eşit miktardaki alüminyum ve altın kütlesi arasındaki fiziksel farklılık özkütle kavramıyla ifade edilir. Özkütle, bir maddenin birim hacminin kütlesine denir. Alüminyumun özkütlesi, altının özkütlesinden daha küçüktür.
2.Birim yüzeye dik olarak etki eden kuvvete basınç denir. Basınç, bir kuvvetin yüzey alanına bölünmesiyle hesaplanır. Basınç birimi, paskal (Pa) olarak adlandırılır.
3.Kapalı kaplardaki gaz basıncını ölçen aletlere manometre denir. Manometre, gaz basıncını civa sütunu veya başka bir sıvı seviyesi ile gösteren bir cihazdır. Manometreler, atmosfer basıncı ile karşılaştırma yaparak veya mutlak basınç ölçerek çalışabilir.
4. Sıvı basıncı, sıvının içinde bulunduğu kabın şekil ve büyüklük bağlı değildir. Sıvı basıncı, sadece sıvının derinliği, özkütlesi ve yerçekimi ivmesine bağlıdır.
5.Teknolojik bir ürün olan düdüklü tencere basıncın kaynama noktası üzerine etkisi göz önüne alınarak yapılmıştır. Düdüklü tencere, kapalı bir sistemdir. Kapalı sistemde, suyun kaynama noktası basınca bağlı olarak artar. Bu sayede, düdüklü tencerede su daha yüksek sıcaklıkta kaynar ve yemekler daha çabuk pişer.
6.Hidrolik frenler, Pascal Prensibi göre çalışır. Pascal Prensibi, kapalı bir sistemde bulunan bir sıvıya uygulanan basıncın, sıvının her noktasına eşit olarak iletilir ve bu basınç değişikliği sıvının tüm noktalarında aynı şekilde hissedilir. Hidrolik frenlerde, fren pedalına uygulanan kuvvet, sıvının içindeki basınca dönüşür ve bu basınç fren balatalarına iletilir. Böylece, küçük bir kuvvetle büyük bir frenleme sağlanır.
7.Basınç farkından yararlanarak yüksekliği ölçen özel barometrelere altimetre denir. Altimetre, atmosfer basıncının yükseklikle azaldığını göz önüne alarak çalışır. Altimetreler, hava taşıtlarında veya dağcılıkta kullanılır.
8.Bir ortamdaki basıncın artması aynı ortamdaki suyun donma sıcaklığını düşürür. Basınç arttıkça, su moleküllerinin hareketi azalır ve su daha kolay donar.
9.Bir akışkan içerisinde yüzen veya askıda kalan cisme, akışkan tarafından uygulanan kaldırma kuvvetinin büyüklüğü cismin yer değiştirdiği akışkanın ağırlığı kadardır. Bu, Archimedes İlkesi olarak bilinen bir fizik yasasıdır.
10.Yatay düzlemdeki katı cisim üzerine düzlemedik aşağı yönlü bir kuvvet uygulandığında basınç kuvveti artar. Basınç kuvveti, cismin ağırlığı ile uygulanan kuvvetin toplamına eşittir. Bu kuvvet, cismin düzlemle temas eden yüzey alanına bölünerek basınç olarak ifade edilir.
