Yer kabuğu, birbirine tutturulmuş levha denilen parçalardan oluşur. Levhalar, Dünya’nın içindeki sıcak ve akışkan magma tabakası üzerinde yüzer ve konveksiyon akımlarıyla hareket eder. Levhaların hareketleri, kıtaların yer değiştirmesine, dağların, volkanların ve depremlerin oluşmasına neden olur. Levhaların hareketleri üç türde sınıflandırılabilir:
-
Levhalar birbirinden uzaklaşırsa, aralarında yeni yer kabuğu oluşur. Bu tür levha hareketine ayrılma denir. Ayrılma hareketi, orta okyanus sırtları ve kıta yarıkları gibi yer şekillerini oluşturur. Örneğin, Atlantik Okyanusu’nun ortasında bulunan Atlas Sırtı, Afrika ve Amerika levhalarının ayrılması sonucu oluşmuştur.
-
Levhalar birbirine yaklaşırsa, biri diğerinin altına girer ve erir. Bu tür levha hareketine yaklaşma denir. Yaklaşma hareketi, derin okyanus hendekleri, ada yayları ve kıvrımlı dağlar gibi yer şekillerini oluşturur. Örneğin, Himalaya Dağları, Hindistan ve Asya levhalarının yaklaşması sonucu oluşmuştur.
-
Levhalar birbirinin yanından geçerse, aralarında sürtünme ve gerilme oluşur. Bu tür levha hareketine yanal kayma denir. Yanal kayma hareketi, dönenceler ve fay hatları gibi yer şekillerini oluşturur. Örneğin, San Andreas Fayı, Pasifik ve Kuzey Amerika levhalarının yan yana kayması sonucu oluşmuştur.
Yer kabuğunun parçalardan oluşması ve bu parçaların hareket etmesi, Dünya’nın yüzeyinin sürekli değişmesine neden olur. Bu değişimler milyonlarca yıl içinde gerçekleşir ve Dünya’nın geçmişi hakkında ipuçları verir.
