Nizami Gencevî, 12. yüzyılda yaşamış büyük bir Azerbaycan şairi ve düşünürüdür. Farsça yazdığı beş büyük mesnevi eseriyle ünlüdür. Bu eserlerine Hamse (Beşlik) adı verilir. Hamse’nin beş mesnevisi şunlardır:
-
Sırlar Hazinesi (Makhzan al-Asrar; 1176): Erzincan’daki Mangucakların Bahmanşah bin Davud’a armağan edilmiştir. Şairin hayat felsefesi, ahlak anlayışı, din ve tasavvuf görüşleri bu eserde yansıtılmıştır.
-
Hüsrev ile Şirin (Khosrow o Shirin; 1177): Sasani hükümdarı Hüsrev ile Ermeni prensesi Şirin’in aşkını anlatan şiir. Şair bu eseri Atabeg Cihan Pehlevan’a sunmuştur.
-
Leyla ile Mecnun (Layla o Majnun; 1181): Şirvanşah Aksitan’ın siparişi üzerine yazılmıştır. Arap şair Kays’ın Leyla’ya duyduğu tutkulu aşkı ve çölde deli gibi dolaşmasını konu edinir.
-
Yedi Güzeller (Haft Paykar; 1197): Sasani Hanedanı’nın V. Behram ve eşlerini anlatan şiir. Şair bu eseri Şirvanşah II. Keykubad’a ithaf etmiştir.
-
İskendername (Eskandar-name; 1202): Büyük İskender’in hayatını, maceralarını ve ölümünü anlatan şiir. Şair bu eseri Şirvanşah II. Keykavus’a takdim etmiştir.
Benim beğendiğim bir şiir ise şöyle:
Leyla ile Mecnun’dan Bir Bölüm
Mecnun’un gözleri Leyla’yı arar Her yerde onun yüzünü görür Onun için çöllere düşer Ateşi söndürmez su da neyler
Leyla’sız yaşamak ona zindan Onun için her gün yeni bir imtihan Aklını yitirmiş aşkın elinden Ne dosttan ne düşmandan haberi var
Leyla da onu sever ama korkar Babası onu başkasına vermeye çalışır Mecnun’un haline acır ama yapacak bir şey yoktur Onun için dua eder Allah’tan başka
Nizami Gencevî bu şiirde Leyla ile Mecnun’un aşkını, acısını, çaresizliğini ve sabrını anlatır. Bu şiir bana hem aşkın gücünü hem de insanın kaderiyle mücadelesini gösteriyor.
