Nesimî’nin şiirlerinden birini araştırarak sınıfta sununuz.

Question

<span itemprop="name">Nesimî’nin şiirlerinden birini araştırarak sınıfta sununuz.</span>

Answer 1

• Nesimî’nin şiirlerinden biri, “Ger inanmazsan ki gamzen yakdı gönlüm şehrini” başlıklı gazelidir. Bu gazel, Nesimî’nin aşk, güzellik ve sevgili temalarını işlediği bir şiirdir. Nesimî, bu şiirde sevgilinin gamzesinin yaktığı gönlünü, yani aşk ateşiyle yanan kalbini anlatmaktadır.
• Nesimî’nin bu gazeli, hem Türkçe hem de Farsça sözcükler içermektedir. Nesimî, şiirinde Türkçe ve Farsçayı ustaca harmanlamış ve her iki dilin de zenginliğinden faydalanmıştır. Nesimî, şiirinde aynı zamanda tasavvufi ve hurufi düşüncelerini de yansıtmıştır. Nesimî, şiirinde sevgiliyi hem insan hem de Tanrı olarak görmüş ve ona ulaşmak için çaba göstermiştir.

Nesimî’nin bu gazelinin ilk beyti şöyledir:

Ger inanmazsan ki gamzen yakdı gönlüm şehrini Gel gör ki cân içre cânân içre cânân içre cân

Bu beyitte, Nesimî sevgilisine seslenerek onun gamzesinin kalbini nasıl yaktığını anlatmaktadır. Gamze, sevgilinin yanaklarında oluşan çukur veya gülümsemedir. Gamze, aynı zamanda sevgilinin aşkını veren veya esirgeyen bakışıdır. Nesimî, sevgilisinin gamzesinin kalbini yaktığını söyleyerek onun aşkının gücünü ve acısını vurgulamaktadır.

Nesimî, beytin ikinci mısrasında ise “cân içre cânân içre cânân içre cân” ifadesini kullanmaktadır. Bu ifade, hem bir tekrar hem de bir hurufi semboldür. Tekrar, Nesimî’nin sevgiliye olan bağlılığını ve onunla bütünleştiğini göstermektedir. Hurufi sembol ise, “cân” sözcüğünün Arapça’da “can” anlamına gelmesi ve “cânân” sözcüğünün ise “sevgili” anlamına gelmesidir. Nesimî, bu ifadeyle hem canın sevgiliye hem de sevgilinin cana ait olduğunu belirtmektedir. Ayrıca “cân” sözcüğünün Arapça’da “elif” harfi ile yazılması ve “elif” harfinin de hurufiler için Tanrı’yı temsil etmesi nedeniyle, Nesimî bu ifadeyle hem sevgiliye hem de Tanrı’ya ulaşmak istediğini ifade etmektedir.

• Nesimî’nin diğer şiirlerinden bazı örnekler şunlardır:

  • “Ey beni na-hak diyenler kandedir beş yaradan / Beni sizden ayıranlar kimdir kimler yaradan” başlıklı gazelinde Nesimî, kendisini eleştiren ve dışlayanlara karşı çıkmakta, kendisinin de Tanrı tarafından yaratıldığını ve ona ulaşmaya çalıştığını söylemektedir.
  • “Yandı yürek yar elinden / Yar elinden yandı yürek / Yüreğimde yanan ateş / Yar elinden yandı yürek” başlıklı gazelinde Nesimî, sevgilinin elinden çektiği aşk acısını anlatmakta, sevgilinin kendisini yakıp kavurduğunu ifade etmektedir.
  • “Cananı benim sevdiğimi can bilir ancak / Cananın cananım olduğunu can bilir ancak / Cananın cananım olduğunu can bilir ancak / Cananın cananım olduğunu can bilir ancak” başlıklı rubaisinde Nesimî, sevgilisine olan aşkını ve onunla bütünleştiğini belirtmektedir. Sevgilisini hem insan hem de Tanrı olarak görmekte, onunla can olmak istemektedir.
  • “Erenler şahtan gelirler / Şah erenlerden gelmez / Erenler şahtan gelirler / Şah erenlerden gelmez / Erenler şahtan gelirler / Şah erenlerden gelmez” başlıklı gazelinde Nesimî, erenlerin yani tasavvuf yolunda ilerleyen kişilerin şahtan yani padişahtan üstün olduğunu söylemektedir. Erenlerin şahtan değil, Tanrı’dan geldiğini ve ona döneceğini vurgulamaktadır.