Metinden hareketle Kösedağ Savaşı’nın sonuçlarını siyasi ve ekonomik açıdan değerlendiriniz.

Question

Sultan Alaaddin Keykubat’ın Moğol istilasını akıllıca bir siyasetle uzak tutmasından hemen sonra oğlu II. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında iki devlet karşı karşıya geldiler. Moğolların Anadolu’ya ilk önemli saldırıları Baycu Noyan komutasında Erzurum’a oldu ve burada taş üstünde taş, baş üstünde baş bırakmayacak derecede tahribatta bulundular. Bu saldırı sonrasında Sultan, Moğolları durdurmak için tedbirler alarak savaş için hazırlıklara başladı. Sultan II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in savaş meydanından kaçması neticesinde Selçuklu ordusu dağıldı ve Baycu Noyan komutasındaki Moğollar beklenmedik kolaylıkla ve ana kuvvetler çarpışmadan Kösedağ Savaşı’nda (1243) galip geldiler. Moğollar bir anda Anadolu’nun kapılarını önlerinde açık buldular. Binbir emek ve yıllar süren mücadeleler sonrasında Malazgirt Savaşı ile Anadolu’ya giren Türkler, bu zahmetin tam tersine bir yolla, Anadolu’yu Moğolların zorbalığına bırakmış oldular. Bu istilalar sonrasında Selçuklu devlet adamlarından Mühezzibüddin Ali’nin girişimleriyle Moğollarla tabilik anlaşması yapıldı. Selçuklular, bu antlaşma ile Moğol tabiiyetini hukuken ve fiilen kabul etmiş oldular. Antlaşmaya göre kıymetli armağanların yanında Selçuklular, Moğollar’a her yıl 3.600.000 dirhem, 10 bin koyun, bin sığır, bin deve vereceklerdi. Bu vassallık antlaşmasıyla birlikte daha önce Anadolu Selçuklu Devleti’ni tanımış olan devletler, başta Kilikya Ermeni Krallığı ve Trabzon Rum İmparatorluğu olmak üzere artık Sultan II. Gıyaseddin Keyhüsrev’i bağlı oldukları hükümdar olarak tanımamışlar ve hatta Moğollara bağlılıklarını bildirmişlerdir. Bu anlaşma gereği ödenen yıllık vergi ile Anadolu’ya 1256 yılına kadar ciddi bir Moğol istilası yapılmamıştır. Selçuklu Devleti 1243-1308 yılları arası yani 65 senede Moğol tahakkümünden kurtulamamıştır. Anadolu coğrafyasında mevcut İlhanlı baskısı, bundan sonra karşısında Memlûk ve Anadolu’da Karamanoğulları başta olmak üzere Türk beyliklerini bulmuştur.

Metinden hareketle Kösedağ Savaşı’nın sonuçlarını siyasi ve ekonomik açıdan değerlendiriniz.

Siyasi sonuçları :

Ekonomik sonuçları :

Answer 1

Kösedağ Savaşı’nın sonuçlarını siyasi ve ekonomik açıdan şöyle değerlendirebiliriz:

• Siyasi sonuçları: Kösedağ Savaşı, Anadolu Selçuklu Devleti’nin Moğol egemenliğine girmesine ve yıkılma sürecine girmesine neden olmuştur. Anadolu Selçuklu Devleti, Moğollara tabi olmak zorunda kalmış, vergi ve asker vermek, Moğol hükümdarını tanımak gibi şartları kabul etmiştir. Anadolu Selçuklu Devleti, Moğollara bağlı bir devlet haline gelmiş, merkezi otoritesini kaybetmiş, iç karışıklıklar yaşamıştır. Anadolu Selçuklu Devleti’nin zayıflaması, Anadolu’da Türk beyliklerinin ortaya çıkmasına ve bağımsızlaşmasına imkan vermiştir. Bu beylikler, Anadolu’da Türk varlığını sürdürmüş, Moğollara karşı direnmiş, kültür ve sanat alanlarında gelişmişlerdir. Kösedağ Savaşı, ayrıca, Bizans, Ermeni ve Rum devletleri gibi Hristiyan devletlerin Anadolu’da yeniden güç kazanmasına ve toprak elde etmesine de yol açmıştır.
• Ekonomik sonuçları: Kösedağ Savaşı, Anadolu Selçuklu Devleti’nin ekonomik olarak çökmesine sebep olmuştur. Anadolu Selçuklu Devleti, Moğollara yıllık vergi vermek zorunda kalmış, bu da devletin maliyesini zorlamıştır. Moğolların Anadolu’ya yaptıkları saldırılar, ticaret yollarını kesmiş, şehirleri yakıp yıkmış, tarım ve hayvancılığı tahrip etmiştir. Anadolu Selçuklu Devleti’nin ekonomik gücü azalmış, halk fakirleşmiş, göçler başlamıştır. Kösedağ Savaşı’nın ekonomik sonuçları, Anadolu Selçuklu Devleti’nin siyasi ve askeri gücünü de etkilemiştir.