Yeryüzünün şekillenmesinde birçok faktör etkili olmuştur. Bu faktörler arasında şunlar sayılabilir:
-
Epirojenez: Geniş yer kabuğu parçalarının yükselip alçalması ile yeryüzü şekilleri değişir. Örneğin, İskandinavya Yarımadası’nın buzulların erimesiyle yükselmesi epirojenezin bir sonucudur.
-
Orojenez: Levhaların basıncı ile farklı katmanların yükselmesi ile dağlar oluşur. Örneğin, Alp Dağları, Himalaya Dağları, Toros Dağları orojenezin bir sonucudur.
-
Volkanizma: Magmanın yeryüzüne çıkması veya yeryüzüne yakın yerlere kadar sokulması ile volkanik dağlar, lav akıntıları, volkanik adalar, volkanik göller gibi şekiller oluşur. Örneğin, Ağrı Dağı, Erciyes Dağı, Nemrut Dağı volkanizmanın bir sonucudur.
-
Depremler: Yer kabuğunda çeşitli nedenlerle meydana gelen kısa süreli sarsıntılarla yeryüzü şekilleri değişir. Örneğin, fay hatları, çöküntü alanları, göçükler depremlerin bir sonucudur.
-
Erozyon: Yer kabuğunun aşınması ve taşınması ile yeryüzü şekilleri değişir. Örneğin, kanyonlar, vadiler, deltalar erozyonun bir sonucudur.
Bu faktörlerin yanında iklim, bitki örtüsü, insan faaliyetleri gibi etkenler de yeryüzünün şekillenmesinde rol oynamaktadır. Yeryüzünün şekillenmesi sürekli devam eden bir süreçtir ve günümüzde de etkisini göstermektedir.
