Eski Türklerde sayılar ve renkler, neleri temsil ederdi?

Question

<span itemprop="name">Eski Türklerde sayılar ve renkler, neleri temsil ederdi?</span>

Answer 1

Eski Türklerde sayılar ve renkler, hem somut hem de soyut olarak kültürel bir anlam taşıyordu. Sayılar, Türklerin dil, yazı, inanç, sanat, siyaset ve toplum hayatında önemli bir rol oynuyordu. Renkler ise Türklerin dünya görüşü, doğa algısı, estetik duygusu ve sembolik düşüncesi ile ilgili ipuçları veriyordu. Aşağıda bazı sayılar ve renklerin eski Türklerde neyi temsil ettiğini özetleyen bir tablo bulabilirsiniz:

Sayı	Anlam
0	Sıfır, eski Türkçede “boş” anlamına gelen “boşuk” sözcüğü ile ifade edilirdi. Sıfırın matematiksel değeri olmadığı gibi, kültürel bir değeri de yoktu.
1	Bir, eski Türkçede “bir” veya “tek” sözcükleri ile ifade edilirdi. Bir, Türklerin tek tanrı inancını, tek devlet anlayışını ve tek yürek olma duygusunu simgelerdi.
2	İki, eski Türkçede “eki” veya “iki” sözcükleri ile ifade edilirdi. İki, Türklerin ikili düzenini, ikili karşıtlığını ve ikili uyumunu yansıtırdı. Örneğin, Türkler gökyüzünü ikiye ayırarak güneşi ve ayı; yeryüzünü ikiye ayırarak dağları ve ovaları; insanları ikiye ayırarak erkeği ve kadını temsil ederlerdi.
3	Üç, eski Türkçede “üç” sözcüğü ile ifade edilirdi. Üç, Türklerin üçlü bölünmesini, üçlü birliğini ve üçlü kutsallığını gösterirdi. Örneğin, Türkler gökyüzünü üç kat olarak tasavvur ederlerdi: en üstte tanrının oturduğu kat; ortada yıldızların bulunduğu kat; en altta ise güneşin ve ayın döndüğü kat.
4	Dört, eski Türkçede “tört” sözcüğü ile ifade edilirdi. Dört, Türklerin dört ana yönünü (doğu, batı, güney, kuzey), dört mevsimi (ilkbahar, yaz, sonbahar, kış), dört elementi (ateş, su, toprak, hava) ve dört hayvanını (kartal, aslan, boğa, insan) belirtirdi.
5	Beş, eski Türkçede “biş” sözcüğü ile ifade edilirdi. Beş, Türklerin beş duyusunu (görme, işitme, koklama, tatma, dokunma), beş parmağını (başparmak, işaret parmağı, orta parmak, yüzük parmağı, serçe parmak), beş zamanını (geçmiş zaman, şimdiki zaman, gelecek zaman, emir kipi ve dilek kipi) ve beş ahlakını (adalet, cesaret, bilgelik, ölçülülük ve iyilik) ifade ederdi.
Renk		Anlam
Kırmızı		Kırmızı renk eski Türkçede “al”, “qızıl”, “qanlıq” gibi sözcüklerle ifade edilirdi. Kırmızı renk Türklerde kanın rengi olduğu için canlılık, cesaret ve savaş anlamına gelirdi. Ayrıca kırmızı renk ateşi de simgelediği için enerji ve ısı anlamına da gelirdi.
Beyaz		Beyaz renk eski Türkçede “ak” veya “aq” sözcükleri ile ifade edilirdi. Beyaz renk Türklerde temizlik, saflık, doğruluk ve aydınlık anlamına gelirdi. Ayrıca beyaz renk karı ve buz gibi soğuk şeyleri de temsil ettiği için soğukluk ve kış anlamına da gelirdi.
Yeşil		Yeşil renk eski Türkçede “yeşil”, “kök” veya “yaşıl” sözcükleri ile ifade edilirdi. Yeşil renk Türklerde doğanın rengi olduğu için yaşam, bereket, umut ve tazelik anlamına gelirdi. Ayrıca yeşil renk gökyüzünü de simgelediği için göksel, ilahi ve kutsal anlamına da gelirdi.
Sarı		Sarı renk eski Türkçede “sarı” veya “sarıq” sözcükleri ile ifade edilirdi. Sarı renk Türklerde güneşin rengi olduğu için ışık, sıcaklık, bilgelik ve otorite anlamına gelirdi. Ayrıca sarı renk altını da temsil ettiği için zenginlik, değer ve güzellik anlamına da gelirdi.
Siyah		Siyah renk eski Türkçede “qara” veya “qarag” sözcükleri ile ifade edilirdi. Siyah renk Türklerde karanlığın rengi olduğu için ölüm, yas, korku ve kötülük anlamına gelirdi. Ayrıca siyah renk toprağı da simgelediği için verimlilik, bereket ve ana rahmi anlamına da gelirdi.