Çevreye küresel boyutta zarar veren üretim ve tüketim faaliyetleri, doğal kaynakların aşırı ve verimsiz bir şekilde kullanılması, çevre kirliliğine ve sera gazı salınımına neden olan faaliyetlerdir.
Bu faaliyetlerin bazı örnekleri şunlardır:
-
Fosil yakıtların yakılması: Kömür, petrol, doğal gaz gibi fosil yakıtların enerji üretimi, ulaşım, sanayi gibi alanlarda kullanılması, atmosfere karbondioksit, metan, azot oksit gibi sera gazlarının salınmasına neden olur. Bu da küresel ısınma ve iklim değişikliğine yol açar.
-
Ormanların kesilmesi: Ormanlar, karbondioksiti oksijene dönüştürerek atmosferin dengesini sağlar. Ancak ormanların tarım, yerleşim, madencilik, kağıt üretimi gibi amaçlarla kesilmesi veya yakılması, hem karbon emisyonunu artırır hem de biyolojik çeşitliliği azaltır.
-
Tarım ve hayvancılık: Tarım ve hayvancılık faaliyetleri, toprağın verimliliğini düşürür, su kaynaklarını kirletir ve tüketir, kimyasal gübre ve ilaç kullanımıyla çevreye zarar verir. Ayrıca hayvanların sindirim sistemi ve gübrelerinden kaynaklanan metan gazı da sera etkisine katkıda bulunur.
-
Sanayi ve madencilik: Sanayi ve madencilik faaliyetleri, hava, su ve toprak kirliliğine neden olan atıklar üretir. Ayrıca doğal kaynakların tükenmesine ve doğal hayat alanlarının tahribine yol açar.
-
Tüketim çılgınlığı: İnsanların gereksinimlerinden fazla mal ve hizmet tüketmesi, doğal kaynakların israfına ve çevre sorunlarının artmasına neden olur. Ayrıca tükettiği malların üretimi, taşınması ve atılması sırasında da çevreye zarar verir.
Tükettiğiniz tüm ürünler ve enerjiyi düşündüğünüzde sizin Dünya üzerindeki ekolojik ayak izinizin büyüklüğü hakkında ise ekolojik ayak izi hesaplama yöntemini kullanabilirsiniz. Ekolojik ayak izi hesaplama yöntemi, insanların doğadan talep ettiği kaynakların miktarını ölçen bir yöntemdir. Bu yöntemle her insanın gezegenimize ne kadar zarar verdiği ve bu alışkanlıklarını sürdürmesi durumunda kaç tane daha gezegene ihtiyaç duyduğu belirlenebilir. Ekolojik ayak izi hesaplama yönteminde şu formül kullanılır:
Ekolojik Ayak İzi (ha) = Tüketim x Üretim Alanı x Nüfus
Formülde yer alan değişkenler şöyle açıklanabilir:
-
Tüketim: Malların kullanım miktarıdır. Örneğin tüketilen etin kg olarak ağırlığı, tüketilen suyun litresi, kullanılan elektriğin joule cinsinden miktarı vb.
-
Üretim Alanı: Belirlenen bir tüketim miktarının sürdürülebilir olarak karşılanması için gereken üretken biyolojik alandır. Dünyada bu alanlar beşe ayrılır: Yapılaşmış alanlar, denizler, ormanlar, otlaklar, tarım alanları.
-
Nüfus: Belirli bir kısım içerisindeki doğal kaynakları kullanan ve tüketen insan sayısıdır.
Bu formülü kullanarak ekolojik ayak izinizi hesaplayabilir ve Dünya üzerindeki etkinizi öğrenebilirsiniz. Ekolojik ayak izinizi azaltmak için de çevreye duyarlı bir yaşam tarzı benimseyebilir, enerji tasarrufu yapabilir, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmeye çalışabilir, ulaşımda çevreci seçenekleri tercih edebilir, tüketim alışkanlıklarınızı gözden geçirebilir, atık yönetimi yapabilir, organik ve yerel ürünleri destekleyebilir, doğal hayat alanlarının korunmasına katkıda bulunabilirsiniz. Bu şekilde hem kendiniz hem de gelecek nesiller için sağlıklı ve yaşanabilir bir çevre bırakabilirsiniz.
