Question

Aşağıdaki metni okuyup metinden hareketle verilen soruları cevaplayınız.

NİKOMAKHOS’A ETİK

Hayvanlar için yaşamak duyu olanağına göre insanlar için ise duyu ya da düşünme olanağına göre belirlenir. Olanak etkinliğe geçer, asıl olan etkinliktedir. Öyle görünüyor ki yaşamak asıl anlamda ya duyumsamaktır ya da düşünmektir. İmdi yaşamın kendisi iyi, hoşsa; gören

gördüğünü, işiten işittiğini, yürüyen yürüdüğünü duyumsuyorsa; öteki durumlarda da aynı şekilde bizim etkinlikte olduğumuzu duyumsadığımız bir şey varsa; dolayısıyla duyumsamakta olduğumuzu duyumsuyor, düşünmekte olduğumuzu düşünüyorsak; duyumsamamız ve düşünmemiz var olmamız demekse ve duyumsamak “kendi başına” hoş bir şeyse; yaşamak tercih edilmesi gereken bir şeydir ve onlar için var olmak iyi, hoş olduğundan ötürü en çok iyi kişiler için böyledir, erdemli kişi de dostuna karşı kendine nasıl davranıyorsa öyle davranır (Dost bir başka ‘kendi’dir.).

Aristoteles (Aristoteles), Nikomakhos’a (Nikomakos) Etik

Sorular

1. Düşünmek için duyumsamanın yeterli olup olmadığını yorumlayınız.

2. Yapılan her eylem bilinçli midir? Örnek vererek yorumlayınız.

Answer 1

1. Düşünmek için duyumsamanın yeterli olup olmadığını yorumlayınız.

Aristoteles’e göre, duyumsama ve düşünme, yaşamın iki temel etkinliğidir. Duyumsama, dış dünyadan gelen verileri algılama yeteneğidir. Düşünme ise, bu verileri akıl yoluyla işleme ve anlamlandırma yeteneğidir. Aristoteles, duyumsamanın kendi başına hoş bir şey olduğunu ve yaşamak için tercih edilmesi gerektiğini söyler. Ancak, duyumsamanın düşünmek için yeterli olup olmadığı konusunda net bir cevap vermez. Bazı felsefeciler, duyumsamanın düşünmenin ön koşulu olduğunu savunurken, bazıları ise duyumsamanın düşünmeye engel olduğunu iddia eder. Bu sorunun kesin bir cevabı yoktur, ancak kendi görüşümüzü belirtmek için farklı argümanları değerlendirebiliriz.

1. Yapılan her eylem bilinçli midir? Örnek vererek yorumlayınız. 

Bilinçli eylem, kişinin kendi iradesi ve amacı doğrultusunda yaptığı eylemdir. Bilinçli eylem, kişinin eyleminin sonuçlarını öngörebildiği ve sorumluluğunu üstlendiği eylemdir. Yapılan her eylemin bilinçli olup olmadığı konusunda farklı görüşler vardır. Bazı felsefeciler, insanın özgür iradesi olduğunu ve yaptığı her eylemin bilinçli olduğunu savunurken, bazıları ise insanın determinist bir dünyada yaşadığını ve yaptığı eylemlerin çeşitli faktörler tarafından belirlendiğini iddia eder. Bu sorunun kesin bir cevabı yoktur, ancak kendi görüşümüzü belirtmek için farklı argümanları değerlendirebiliriz.

Örnek olarak, günlük hayatta yaptığımız bazı eylemleri bilinçli olarak yaparken, bazılarını bilinçsiz olarak yapabiliriz. Mesela, okula gitmek için otobüse binmek bilinçli bir eylemdir, çünkü bunu kendi irademizle ve bir amaçla yaparız. Ancak, otobüste uyuklamak bilinçsiz bir eylemdir, çünkü bunu isteyerek veya planlayarak yapmayız. Bu örneklerde görüldüğü gibi, yapılan her eylem bilinçli olmayabilir. Ancak, bu durumda bile, bilinçsiz eylemlerin de bilinçli eylemlerin sonucu veya etkisi olabileceğini unutmamalıyız. Mesela, otobüste uyuklamak bilinçsiz bir eylem olsa da, bunun nedeni gece geç yatmak gibi bilinçli bir eylem olabilir.