Lizozomlar, hücre içinde sindirim işlevi gören ve içinde çeşitli enzimler bulunduran keseciklerdir. Bu enzimler, hücre içindeki artık maddeleri, zararlı mikroorganizmaları ve yaşlanmış organelleri parçalayarak yok ederler. Böylece, hücrenin temizliğini ve sağlığını korurlar.
Ancak, bazı durumlarda, lizozomlar kendi kendilerini veya hücreyi yok edebilirler. Bu durumlara şunlar örnek verilebilir:
-
Hücrenin yaşam süresi dolmuşsa veya hücre zararlı bir etkiye maruz kalmışsa, lizozomlar kendi zarlarını yırtarak içindeki enzimleri serbest bırakabilirler. Bu enzimler, hücrenin diğer organellerini ve sitoplazmasını sindirerek hücrenin ölmesine neden olurlar. Bu olaya otoliz denir.
-
Hücrenin programlı olarak ölmesi gereken durumlarda, lizozomlar da bu sürece katkıda bulunurlar. Örneğin, kurbağa larvasının kuyruğunun yok olması, embriyonik gelişim sırasında parmak aralarındaki perdelerin yok olması gibi durumlarda, lizozomlar ilgili dokuları sindirerek yok ederler. Bu olaya apoptozis denir.
Bu nedenle, lizozomlar hücrenin kendi içinde “intihar” etmesine katkıda bulunan organeller olarak adlandırılırlar. Bu durum, hücrenin sağlığını ve dengesini korumak için gereklidir. Lizozomların bu intihar görevi, insanlarda ve diğer memelilerde görülür.
