DNA, gen ve kromozom, canlıların kalıtsal özelliklerini taşıyan ve aktaran moleküler yapılar olup birbirleriyle yakından ilişkilidir. Bu kavramları şöyle açıklayabiliriz:
-
DNA (Deoksiribonükleik Asit), canlıların biyolojik özelliklerini yavrularına aktaran genetik yapıyı oluşturan bir moleküldür. DNA’nın fiziksel yapısı, birbiri etrafına sarılmış iki şerit ve bu şeritleri birbirine bağlayan moleküler köprülerden oluşur. Bu yapıya “ikili sarmal” adı verilir.
-
Gen, DNA üzerinde bulunan ve belirli bir özelliği kodlayan DNA parçalarıdır. Genler, DNA’nın temel yapı taşları olan nükleotitlerin farklı dizilimleriyle oluşur. Nükleotitler, Adenin (A), Timin (T), Sitozin © ve Guanin (G) olmak üzere dört çeşittir. Bu dört nükleotitin sırası, genin hangi özelliği kodladığını belirler.
-
Kromozom, hücre bölünmesi sırasında DNA’nın kısalıp kalınlaşarak katlanmış halidir. Kromozomlar, hücrenin çekirdeğinde bulunur ve canlılardaki kalıtsal özellikleri taşımaya yarar. İnsanda 46 kromozom bulunur.
Bu kavramlar arasındaki ilişki şöyledir:
-
Bir kromozom, tek bir DNA molekülünden oluşur. Bu DNA molekülü, binlerce gene sahiptir.
-
Bir gen, DNA molekülünün belirli bir bölgesinde yer alır. Bu bölgeye lokus adı verilir.
-
Bir DNA molekülü, nükleotitlerin belirli bir sırasından oluşur. Bu sıra, genetik kodu oluşturur.
Özetle, DNA, gen ve kromozom, canlıların kalıtsal özelliklerini taşıyan ve aktaran moleküler yapılar olup birbirleriyle yakından ilişkilidir.
