Sosyalizm, sosyalist devlet ve sosyalist yönetim şekli şöyle tanımlanabilir:
-
Sosyalizm, toplumun refahını hem ekonomik hem de sosyal yaşamda kalkındırmayı amaçlayan, katılımcı ve çoğulcu bir demokrasiyi savunan ve bütün üretim araçlarının tamamen topluma ait olduğunu savunan bir siyasal teori olarak bilinmektedir. Sosyalizm, kapitalizme bir tepki olarak doğan ve kapitalizmin özel mülkiyet, piyasa ekonomisi ve kâr esasına karşı çıkan bir ideolojidir. Sosyalizmde, üretim araçları toplumun mülkiyetine geçirilir ve özel mülkiyet yerine kolektif mülkiyet oluşturulur. Sosyalizmde, üretim faktörlerine eşit şekilde sahip olunur ve bu sahiplik, demokratik olarak seçilmiş bir hükümet veya herkesin hisse sahibi olduğu kooperatif veya kamu şirketi aracılığıyla kazanılır. Sosyalizmde bütün kararlar merkezi hükümet tarafından belirlenir. Sosyalizm, özel mülkiyetin varlığını reddeder ve toplum anlayışı ön plana çıkar.
-
Sosyalist devlet ya da sosyalist cumhuriyet bir sosyalist toplum oluşturma ülküsüne anayasal olarak bağlı devlettir. Yasama gücünün yardımıyla bir sosyalist ekonomi kurma düşüncesini ifade eden devlet sosyalizmi stratejisiyle yakından ilintilidir. Sosyalist devletler, kendini sosyalist olarak betimleyen partilerin yönetimde olduğu veya anayasasında sosyalist ilkelerin bulunduğu ülkelerdir. Sosyalist devletler, genellikle tek parti sistemiyle yönetilir ve muhalefete izin vermezler. Sosyalist devletler, üretim araçlarını kamulaştırır ve planlı ekonomi uygularlar. Sosyalist devletler, sınıf farklılıklarını ortadan kaldırmayı ve eşitlikçi bir toplum yaratmayı hedeflerler.
-
Sosyalist yönetim şekli, sosyalist devletin uyguladığı siyasi sistemdir. Sosyalist yönetim şekli, temelde iki tür olabilir: demokratik sosyalizm veya otoriter sosyalizm. Demokratik sosyalizmde, halkın iradesi saygı görür ve temsili demokrasi işler. Demokratik sosyalizmde, insan hakları ve özgürlükleri korunur ve sivil toplum gelişir. Demokratik sosyalizmde, piyasa ekonomisi sınırlı da olsa varlığını sürdürür ve özel sektör belirli alanlarda faaliyet gösterir. Otoriter sosyalizmde ise, halkın iradesi yok sayılır ve tek parti diktatörlüğü hâkimdir. Otoriter sosyalizmde, insan hakları ve özgürlükleri ihlal edilir ve sivil toplum baskılanır. Otoriter sosyalizmde, piyasa ekonomisi tamamen ortadan kaldırılır ve özel sektör yok edilir.
