İslam dininin mimarimiz üzerinde çok büyük etkileri olmuştur. İslam dini, ibadet ve eğitim gibi amaçlarla cami, medrese, türbe, külliye gibi yapılar inşa edilmesini teşvik etmiştir. Bu yapılar, İslam sanatının özelliklerini yansıtmıştır. Örneğin:
-
Cami: İslam dininin en önemli ibadet yeri olan camiler, mimarimizde özel bir yere sahiptir. Camiler, minare, kubbe, mihrap, minber, şadırvan gibi unsurlarla donatılmıştır. Camilerin duvarları, hat sanatı, geometrik motifler, bitkisel süslemeler gibi dini ve estetik öğelerle bezelmiştir. Camilerin mimari tarzı, coğrafyaya ve döneme göre değişiklik göstermiştir. Örneğin Selçuklu camileri sivri kemerli ve tuğla malzemeli iken, Osmanlı camileri yuvarlak kemerli ve mermer malzemeli olmuştur.
-
Medrese: İslam dininin ilim öğrenmeyi ve öğretmeyi teşvik etmesi sonucu ortaya çıkan medreseler, mimarimizde önemli bir rol oynamıştır. Medreseler, dersliklerden, hücrelerden, avludan ve şadırvandan oluşan kapalı bir yapıdır. Medreselerin duvarları da camiler gibi hat sanatı ve geometrik motiflerle süslenmiştir. Medreselerin mimari tarzı da coğrafyaya ve döneme göre farklılık göstermiştir. Örneğin Anadolu Selçuklu medreseleri dört eyvanlı iken, Osmanlı medreseleri iki katlı ve revaklı olmuştur.
-
Türbe: İslam dininin önemli kişilere saygı gösterilmesini istemesi nedeniyle yapılan türbeler, mimarimizde ilgi çekici bir yere sahiptir. Türbeler, genellikle kubbeli ve sekizgen planlı yapılardır. Türbelerin içinde sanduka adı verilen mezar taşları bulunur. Türbelerin duvarları da camiler ve medreseler gibi hat sanatı ve geometrik motiflerle süslenmiştir. Türbelerin mimari tarzı da coğrafyaya ve döneme göre değişiklik göstermiştir. Örneğin Anadolu Selçuklu türbeleri tuğla malzemeli iken, Osmanlı türbeleri mermer malzemeli olmuştur .
-
Külliye: İslam dininin toplumsal hizmetlere önem vermesi sonucu ortaya çıkan külliyeler, mimarimizde çok yönlü bir yere sahiptir. Külliyeler, cami, medrese, türbe, imaret, darüşşifa gibi farklı işlevlere sahip yapıların bir arada bulunduğu komplekslerdir. Külliyelerin her bir yapısı kendi mimari tarzına sahiptir. Külliyelerin duvarları da camiler, medreseler ve türbeler gibi hat sanatı ve geometrik motiflerle süslenmiştir. Külliyelerin mimari tarzı da coğrafyaya ve döneme göre farklılık göstermiştir. Örneğin Anadolu Selçuklu külliyeleri sade iken, Osmanlı külliyeleri görkemli olmuştur .
