Çevre kirliliği, çevrenin doğal yapısının ve bileşiminin bozulması, değişmesi ve böylece insanların olumsuz yönde etkilenmesi olarak tanımlanabilir. Çevre kirliliği uluslararası arenada ilk defa 1972 yılında Birleşmiş Milletler tarafından düzenlenen Stockholm Konferansı’nda gündeme gelmiştir.
Çevre kirliliğinin sebepleri arasında şunlar sayılabilir:
-
Fabrikaların atıklarını sınırlandırmaması, lağım ve sanayi atık sularını arıtmadan doğaya bırakması
-
Çöplerin doğada bırakılması, geri dönüştürülemeyen plastik, deterjan, tarım ilacı, böcek öldürücü gibi maddelerin kullanılması
-
Evler, iş yerleri, sanayi kuruluşları ve otomobillerin çevreye verdikleri gaz atıkları, petrol çıkarımı esnasında meydana gelen sızıntılar, aşırı ve bilinçsiz kömür kullanımı
-
Gereksiz sesli uyaran kullanımı, gürültü kirliliği yaratan araç motorları, havai fişekler, patlayıcı maddeler
-
Kontrolsüz ağaç kesimi ve doğal yaşamın tahrip edilmesi
-
Sera gazı yayan aletlerin kullanımının yaygın olması, deodorant, saç spreyi ve böcek öldürücülerde kullanılan azot oksitleri, freon gazları ile süpersonik uçaklardan çıkan atıklar
-
Kimyasal içerikli ürünlerin fazla kullanılması, kimyasal silahlardan çıkan radyasyonlar
-
Radyasyon yayan teknolojik cihazların fazla kullanımı, nükleer enerji santrallerinin denetlenmemesi
-
Gereğinden fazla ışıklandırma yapılması
Çevre kirliliğinin türleri ise şunlardır:
-
Su kirliliği: Su kaynaklarının kimyasal, fiziksel veya biyolojik olarak zararlı hale gelmesidir. Su kirliliği denizlerdeki bitki ve hayvan yaşamını tehdit eder, insan sağlığına zarar verir ve su kaynaklarının verimliliğini azaltır.
-
Hava kirliliği: Havaya karışan zararlı maddelerin havanın bileşimini değiştirmesi ve canlılara zarar vermesidir. Hava kirliliği solunum yolu hastalıklarına, asit yağmurlarına, sera etkisine ve ozon tabakasının incelmesine neden olur.
-
Toprak kirliliği: Toprağın yapısının ve verimliliğinin bozulmasıdır. Toprak kirliliği bitki ve hayvan yaşamını olumsuz etkiler, topraktan yetişen besinler aracılığıyla insan vücuduna zararlı maddeler bulaştırır ve erozyona sebep olur.
-
Gürültü kirliliği: İnsanların işitme duyusunu rahatsız eden veya zarar veren seslerdir. Gürültü kirliliği stres, baş ağrısı, işitme kaybı, uyku bozukluğu gibi sağlık sorunlarına yol açar.
-
Işık kirliliği: Geceleyin yapay ışık kaynaklarının fazla kullanılmasıdır. Işık kirliliği gökyüzünün görünümünü bozar, insanların biyolojik saatini etkiler, enerji israfına neden olur.
-
Radyasyon kirliliği: Radyoaktif maddelerin yaydığı zararlı ışınlardır. Radyasyon kirliliği kanser, mutasyon, doğum kusurları gibi ciddi sağlık sorunlarına sebep olur.
Çevre kirliliğinin önlenmesi için hem bireysel hem de toplumsal olarak alınması gereken önlemler vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:
-
Atıkların geri dönüştürülmesi, çöp ayrıştırılması, doğada çözünebilen malzemelerin tercih edilmesi
-
Enerji tasarrufu yapılması, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması, sera gazı salınımını azaltacak teknolojilerin geliştirilmesi
-
Fabrika ve araçlardan çıkan gazların filtrelenmesi, emisyon standartlarının uygulanması, alternatif yakıtların kullanılması
-
Ağaçlandırma çalışmalarının yapılması, ormanların korunması, biyolojik çeşitliliğin desteklenmesi
-
Su kaynaklarının korunması, atık suların arıtılması, su tasarrufu yapılması
-
Gürültü kirliliğine neden olan unsurların sınırlandırılması, ses yalıtımı yapılması, sessiz ortamların oluşturulması
-
Işık kirliliğine neden olan unsurların azaltılması, gereksiz ışıklandırmadan kaçınılması, ışık kirliliği haritalarının oluşturulması
-
Radyasyon yayan cihazların sınırlandırılması, nükleer santrallerin denetlenmesi, radyoaktif atıkların güvenli bir şekilde bertaraf edilmesi
Çevre kirliliği hem insan hem de doğa için büyük bir tehdittir. Çevre kirliliğinin önlenmesi için hepimizin sorumluluk alması ve çevreye saygılı davranması gerekir. Çevreyi korumak geleceği korumak demektir.
