Balkan fetihlerine katılan akıncı ve dervişlerin iskân ve istimâlet politikalarına katkıları şunlar olabilir:
-
Akıncılar, Osmanlı ordusunun hafif süvari birlikleri olarak Balkanlarda hızlı ve etkili bir şekilde ilerlemiş, fethedilen yerlerdeki yerli halka karşı hoşgörülü davranmış, onların Osmanlı hakimiyetini kabul etmelerini sağlamıştır. Akıncılar, aynı zamanda fethedilen bölgelerdeki boş arazileri de iskân etmiş, tarım ve hayvancılıkla uğraşarak ekonomik kalkınmaya katkıda bulunmuştur. Akıncılar, Balkanlarda Türk kültürünü ve İslam dinini de yaymış, bölgeye Türk-İslam kimliği kazandırmıştır.
-
Dervişler, Osmanlı Devleti’nin manevi gücünü temsil eden tasavvuf erenleri olarak Balkanlarda önemli bir rol oynamıştır. Dervişler, kurdukları tekke ve zaviyelerde yerli halka İslamiyet’i anlatmış, onların din değiştirmelerine veya İslam’a daha sıkı bağlanmalarına vesile olmuştur. Dervişler, aynı zamanda yerli halkın sosyal ve kültürel hayatına da katılmış, onlara yardım etmiş, onların güvenini kazanmıştır. Dervişler, Balkanlarda barış ve hoşgörü ortamının oluşmasına katkıda bulunmuştur.
