Question

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bir gün, “Allah’tan hakkıyla hayâ ediniz!” buyurmuştu. Yanında bulunan sahabe “Ey Allah’ın Resulü! Zaten hayâlı davranıyoruz elhamdülillah!” dediler. Bunun üzerine Peygamberimiz (s.a.v.) şu açıklamayı yaptı: “Söylemek istediğim, sizin anladığınız hayâ değildir! Allah’tan hakkıyla hayâ etmek demek; baş ve başta bulunan azaları (dil, göz, kulak ve akıl vb.), bedeni ve ondaki azaları (el, ayak, mide ve kalp vb.) her türlü günah ve haramlardan muhafaza etmeniz; ölümü ve toprakta çürümeyi daima hatırlamanızdır. Kim bu söylenenleri yerine getirirse Allah’tan hakkıyla hayâ etmiş olur.” (Tirmizi, Sıfat’ül Kıyamet, 24.)
Peygamberimizin (s.a.v.) yukarıdaki hadisinde hayâ ile ilgili nelere dikkat çekilmektedir? Vücudun sayılan organlarını haramdan muhafaza etmek nasıl olur? Arkadaşlarınızla tartışınız.

Answer 1

Peygamberimizin (s.a.v.) yukarıdaki hadisinde hayâ ile ilgili dikkat çektiği hususlar şunlardır:

• Hayâ, sadece insanlardan utanmak değil, aynı zamanda Allah’tan da utanmaktır. Allah’tan hayâ etmek, O’nun emir ve yasaklarına riayet etmek, O’na karşı saygı ve korku duymak demektir.
  
• Hayâ, hem bedenin hem de ruhun temizliğini gerektirir. Bedenin temizliği, başta ve bedende bulunan azaların haramlardan uzak tutulmasıyla sağlanır. Ruhun temizliği ise, ölümü ve ahireti hatırlayarak, dünyaya bağlılıktan ve gafletten kurtulmakla sağlanır.
  
• Hayâ, insanın hem dünyada hem de ahirette mutluluğunu sağlayan bir erdemdir. Allah’tan hakkıyla hayâ eden kimse, Allah’ın rızasını ve cennetini kazanır.
  

Vücudun sayılan organlarını haramdan muhafaza etmek, şöyle olur:

• Dil: Yalan, gıybet, iftira, küfür, sövmek, alay etmek, boş ve faydasız konuşmak gibi haram ve günah olan sözlerden kaçınmak
• Göz: Bakılması haram olan şeylere, özellikle de namahrem kadın veya erkeklere bakmamak
• Kulak: Dinlenmesi haram olan şeyleri, özellikle de gıybet, iftira, müzik, küfür, sövme gibi haram ve günah olan sözleri dinlememek
• Akıl: Allah’ın varlığına, birliğine, isim ve sıfatlarına, peygamberlerine, kitaplarına, meleklerine, kaderine, ahiret gününe, cennet ve cehenneme iman etmek. Şirk, küfür, bid’at, hurafe, batıl inanç ve felsefe gibi akla ve dine aykırı olan şeyleri reddetmek
• El: Dokunulması, tutulması, yazılması, çizilmesi haram olan şeylere dokunmamak, tutmamak, yazmamak, çizmemek. Haram yollardan elde edilen mal ve mülke el uzatmamak
• Ayak: Gidilmesi haram olan yerlere gitmemek. Haram işlerin yapıldığı mekanlardan uzak durmak
• Mide: Yenilmesi ve içilmesi haram olan şeyleri yememek ve içmemek. Helal ve temiz olan gıdalarla beslenmek. Aşırı yemekten ve israftan kaçınmak
• Kalp: Allah’ı, peygamberi, din kardeşleri ve bütün mahlukatı sevmek. Allah’tan başkasından korkmamak, ümit etmemek, güvenmemek. Nefse, şeytana, dünyaya, mal ve makama bağlanmamak. Kibir, haset, kin, nefret, hırs, öfke, cimrilik gibi kötü duygulardan arınmak.