Sivas Kongresi’nde manda ve himayeyi savunanların gerekçeleri, genellikle şunlardır:
-
Manda ve himaye, Türk milletinin işgal altındaki topraklarını kurtarmak için güçlü bir devletin desteğine ihtiyacı olduğu düşüncesine dayanır. Bu düşünce, Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nda yenilmesi, İtilaf Devletleri’nin Anadolu’yu işgal etmesi ve İstanbul Hükümeti’nin işbirlikçi tutumu nedeniyle ortaya çıkmıştır.
-
Manda ve himaye, Türk milletinin kendi kendini yönetemeyecek kadar geri kaldığı, uygarlaşmak için Batılı devletlerin himayesine girmesi gerektiği iddiasına dayanır. Bu iddia, Batılı devletlerin Türk milletine karşı yürüttüğü asimilasyon, sömürü ve aşağılama politikalarının bir sonucudur.
-
Manda ve himaye, Türk milletinin kendi bağımsızlığını kazanmak için yürüttüğü milli mücadeleyi baltalamak, Türk milletini parçalamak ve tarih sahnesinden silmek isteyen emperyalist devletlerin bir oyunudur. Bu oyun, bazı Türk aydınları, siyasetçileri ve din adamları tarafından desteklenmiş, halkı yanıltmak için çeşitli propagandalar yapılmıştır.
Sivas Kongresi’nde manda ve himayeyi savunanların gerekçeleri, Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşları tarafından çürütülmüş, Türk milletinin bağımsızlık iradesi ortaya konmuş ve manda ve himaye reddedilmiştir. Sivas Kongresi’nde alınan kararlar, Türk milletinin kendi kaderini tayin etme, kendi yönetimini kurma ve dış güçlerin müdahalesine karşı koyma iradesini yansıtmaktadır.
