Manda ve himaye fikri, Birinci Dünya Savaşının sonunda ortaya çıkmış bir kavramdır. Bu kavram, kendi kendini yönetemeyecek kadar zayıf, geri ve yoksul olduğu düşünülen devletlerin, bir süreliğine gelişmiş bir devlet tarafından idare edilmesini öngören bir sistemdir. Bu sistem, sömürgecilik faaliyetlerini sona erdirmek için düşünülmüş fakat uygulamada sömürgecilik ile benzer sonuçlar doğurmuştur.
Manda ve himaye fikri, özellikle Osmanlı Devleti için gündeme gelmiştir. Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı’nda yenilmiş, topraklarının büyük bir kısmı işgal edilmiş ve İstanbul Hükümeti işbirlikçi bir tutum sergilemiştir. Bu durumda, bazı cemiyetler, yazarlar ve siyasetçiler, başka bir devletin himayesine girmenin, ülkenin işgal edilmesinden daha mantıklı olduğunu savunmuşlardır. Örneğin, İngiliz Muhipleri Cemiyeti, İngiliz mandasını; Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası, Amerikan mandasını savunmuştur.
Manda ve himaye fikri, Türk milletinin tarih boyunca sahip olduğu istiklal anlayışıyla tamamen çelişen bir fikirdir. Türk milleti, kendi kaderini tayin etme, kendi yönetimini kurma ve dış güçlerin müdahalesine karşı koyma iradesine sahiptir. Bu nedenle, manda ve himaye fikri, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesi veren liderleri ve cemiyetleri tarafından reddedilmiştir. Manda ve himaye fikri, ilk kez 23 Temmuz 1919’da toplanan Erzurum Kongresi’nde reddedilmiştir. Bu kongrenin ardından, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuyla sonuçlanan birçok önemli karar alınmış, milli mücadele ve Kurtuluş Savaşı başlamıştır.
