Mustafa Kemal, Millî Mücadele yıllarında Cumhuriyet’in ilanı fikrini açıkça dile getirmemiştir. Bunun sebepleri şunlardır:
-
Mustafa Kemal, Cumhuriyet’in ilanı fikrini bir milli sır olarak saklamıştır. Çünkü o dönemde Osmanlı Devleti’nin saltanat ve halifelik gibi kurumları hâlâ varlığını sürdürmekteydi. Bu kurumlar, hem içeride hem de dışarıda bazı kesimler tarafından desteklenmekteydi. Mustafa Kemal, Cumhuriyet’in ilanı fikrini açıklarsa, bu kesimlerin tepkisini çekeceğini ve Millî Mücadele’yi zora sokacağını düşünmüştür.
-
Mustafa Kemal, Cumhuriyet’in ilanı fikrini yavaş yavaş bütün bir topluma uygulatmak zorunda olduğunu hissetmiştir. Çünkü o dönemde Türk toplumu, yüzyıllar boyunca süren monarşik, merkeziyetçi ve dini kurallara dayalı bir devlet modeline alışmıştı. Bu model, Cumhuriyet’in temel ilkeleri olan millet egemenliği, laiklik, demokrasi ve çağdaşlık ile uyumlu değildi. Mustafa Kemal, Cumhuriyet’in ilanı fikrini açıklarsa, toplumun hazır olmadığı ve anlamadığı bir değişime zorlanacağını ve bunun da toplumda karışıklık ve bölünme yaratacağını düşünmüştür.
-
Mustafa Kemal, Cumhuriyet’in ilanı fikrini adım adım gerçekleştirmeyi planlamıştır. Çünkü o dönemde Türkiye’nin öncelikli sorunu, işgalci güçlere karşı bağımsızlık savaşı vermekti. Mustafa Kemal, Cumhuriyet’in ilanı fikrini açıklarsa, bu sorunu göz ardı etmiş gibi görüneceğini ve Millî Mücadele’nin meşruiyetini zedeleyeceğini düşünmüştür. Bu nedenle, Mustafa Kemal, önce Millî Mücadele’yi başarıyla tamamlamış, sonra saltanatı ve halifeliği kaldırmış, daha sonra da Cumhuriyet’i ilan etmiştir.
