Tanzimat ve Islahat fermanlarının ortak özellikleri şunlardır:
-
Her iki ferman da Sultan Abdülmecit döneminde ilan edilmiştir. Tanzimat Fermanı 3 Kasım 1839’da, Islahat Fermanı ise 18 Şubat 1856’da yayımlanmıştır.
-
Her iki ferman da devletin çöküşünü önlemek, Avrupa devletlerinin desteğini almak ve gayrimüslimleri devlete bağlamak için halka bir takım haklar vermiştir. Bu haklar arasında can, mal ve namus güvenliği, adil yargılanma, vergi adaleti, askerlik hizmeti, eğitim hakkı gibi maddeler yer almıştır.
-
Her iki ferman da padişahın mutlak otoritesini sınırlandırmış, hukuka bağlı devletin temellerini atmıştır. Tanzimat Fermanı ile Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye (Yüksek Adalet Divanı) kurulmuş, Islahat Fermanı ile Şura-yı Devlet (Danıştay) ve Divan-ı Ahkam-ı Adliye (Yargıtay) kurulmuştur.
-
Her iki ferman da Müslüman halkın tepkisine neden olmuştur. Tanzimat Fermanı, ulema ve aydınlar tarafından eleştirilmiş, Islahat Fermanı ise 1876’da Sultan Abdülaziz’in tahttan indirilmesine yol açmıştır.
-
Her iki ferman da azınlıklarla Türkleri kaynaştırmak istemiştir. Tanzimat Fermanı ile gayrimüslimlere din ve vicdan özgürlüğü tanınmış, Islahat Fermanı ile gayrimüslimlere devlet memurluğu, askerlik, eğitim ve siyasi haklar verilmiştir.
