Evet, yeryüzü şekillerinin uzanış doğrultusu ve yükseltileri ulaşım hatlarının dağılışını etkilemiştir. Yeryüzü şekilleri, ulaşımın kolay veya zor olmasına, maliyetli veya ucuz olmasına, hızlı veya yavaş olmasına, güvenli veya riskli olmasına neden olur. Yeryüzü şekilleri, ulaşım hatlarının çeşitlenmesine, gelişmesine, yoğunlaşmasına veya seyrekleşmesine de etki eder. Yeryüzü şekillerinin ulaşım hatlarının dağılışını etkilemesine örnekler vermek gerekirse:
-
Yeryüzü şekillerinin uzanış doğrultusu, ulaşım hatlarının uzanış doğrultusunu da belirler. Örneğin, Türkiye’de kuzeyde Kuzey Anadolu Dağları’nın, güneyde Torosların kıyıya paralel uzanması; doğu batı yönünde uzanan bu dağların Doğu Anadolu Bölgesi’ne doğru birbirine yaklaşması, sıkışarak yükselmesi ulaşımı ve ulaşım hatlarını etkilemiştir. Bu durum, kara yollarının kuzey-güney yönünde gelişmesini zorlaştırmış, doğu-batı yönünde gelişmesini kolaylaştırmıştır. Ayrıca, deniz yollarının da kıyıya paralel gelişmesine neden olmuştur.
-
Yeryüzü şekillerinin yükseltileri, ulaşım hatlarının yoğunluğunu ve kalitesini de etkiler. Örneğin, yüksek dağlar, ulaşımı zorlaştıran fiziki engellerdir. Dağlık alanlarda ulaşım hatları seyrek, dar, virajlı, dik ve kalitesiz olabilir. Bu da ulaşımın yavaş, maliyetli ve riskli olmasına neden olur. Düzlük alanlarda ise ulaşım hatları yoğun, geniş, düz ve kaliteli olabilir. Bu da ulaşımın hızlı, ucuz ve güvenli olmasına neden olur.
Bu şekilde, yeryüzü şekillerinin uzanış doğrultusu ve yükseltileri ulaşım hatlarının dağılışını etkilemiştir. Ulaşım hatlarının dağılışı, yerleşmelerin gelişimini de etkiler. Ulaşım hatlarının yoğun, kaliteli ve çeşitli olduğu yerlerde yerleşmeler de gelişmiş olur. Ulaşım hatlarının seyrek, kalitesiz ve tek tip olduğu yerlerde yerleşmeler de geri kalmış olur.
