Bu ülkelerin stratejik açıdan öneminin neler olabileceği konusunda düşüncelerimi şöyle ifade edebilirim:
-
Vietnam: Güneydoğu Asya’da yer alan Vietnam, Çin, Laos ve Kamboçya ile komşudur. Vietnam, hem deniz hem de kara yoluyla bölgedeki ticaret ve ulaşım için önemli bir konuma sahiptir. Ayrıca Vietnam, doğal kaynaklar, tarım ve sanayi açısından da zengin bir ülkedir. Vietnam, 1955-1975 yılları arasında yaşanan Vietnam Savaşı’nda ABD ve Sovyetler Birliği arasında bir çatışma alanı olmuştur. Bu savaş, Soğuk Savaş dönemindeki ideolojik rekabetin bir yansıması olarak görülmüştür. Bugün Vietnam, sosyalist bir devlet olarak Çin ile yakın ilişkiler içindedir.
-
Küba: Karayipler’de yer alan Küba, ABD’nin güneyindeki en büyük ada ülkesidir. Küba, 1959’da gerçekleşen Küba Devrimi’yle sosyalist bir rejime geçmiş ve Sovyetler Birliği ile ittifak kurmuştur. Bu durum, ABD ile Küba arasında uzun süren bir gerginliğe ve ambargoya yol açmıştır. Küba, 1962’de yaşanan Küba Füze Krizi’nde Soğuk Savaş’ın en tehlikeli anlarından birine sahne olmuştur. Bu krizde, Sovyetler Birliği’nin Küba’ya nükleer füzeler yerleştirmesi, ABD ile Sovyetler Birliği arasında neredeyse bir savaş çıkmasına neden olmuştur. Bugün Küba, sosyalist bir devlet olarak Latin Amerika’da önemli bir siyasi ve kültürel etkiye sahiptir.
-
İsrail: Orta Doğu’da yer alan İsrail, 1948’de kurulan bir Yahudi devletidir. İsrail, Filistin topraklarının büyük bir bölümünü işgal etmiş ve bölgedeki Arap ülkeleriyle birçok savaşa girmiştir. İsrail, nükleer silahlara sahip olan tek Orta Doğu ülkesidir. İsrail, ABD’nin en yakın müttefiklerinden biridir ve ABD’den askeri, ekonomik ve diplomatik destek almaktadır. İsrail, bölgedeki istikrar ve güvenlik için hem bir tehdit hem de bir fırsat olarak görülmektedir.
-
Filistin: Orta Doğu’da yer alan Filistin, İsrail tarafından işgal edilen bir Arap toprağıdır. Filistin, 1967’de kurulan Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ve 1987’de başlayan İntifada hareketiyle İsrail’e karşı direniş göstermiştir. Filistin, 1988’de bağımsızlığını ilan etmiş ve birçok ülke tarafından tanınmıştır. Filistin, 1993’te imzalanan Oslo Anlaşması’yla İsrail ile barış görüşmelerine başlamıştır. Ancak bu görüşmeler, Filistin’in bağımsız bir devlet olarak kurulmasını sağlayamamıştır. Bugün Filistin, Gazze Şeridi ve Batı Şeria olmak üzere iki bölgeye bölünmüştür. Gazze Şeridi, İslami direniş örgütü Hamas tarafından yönetilmekte ve İsrail tarafından abluka altında tutulmaktadır. Batı Şeria, laik FKÖ tarafından yönetilmekte ve İsrail tarafından yerleşimcilik, duvar inşası ve askeri kontrol ile baskı altında tutulmaktadır. Filistin, İslam dünyasının ve uluslararası toplumun büyük bir bölümünün desteğine sahiptir.
-
İran: Orta Doğu’da yer alan İran, eski bir medeniyetin mirasçısı olan bir İslam cumhuriyetidir. İran, 1979’da gerçekleşen İslam Devrimi’yle şah rejimini devirmiş ve ABD ile ilişkilerini kesmiştir. İran, 1980-1988 yılları arasında Irak ile savaşmış ve bölgedeki güç dengesini etkilemiştir. İran, nükleer programı, balistik füzeleri ve bölgedeki müttefikleriyle ABD ve İsrail’in karşısında bir güç olarak ortaya çıkmıştır. İran, Şii İslam’ın merkezi olması nedeniyle Sünni Arap ülkeleriyle de rekabet halindedir. İran, bölgedeki enerji kaynakları, ticaret yolları ve siyasi nüfuzu için stratejik bir öneme sahiptir.
-
Irak: Orta Doğu’da yer alan Irak, zengin petrol rezervlerine sahip bir Arap ülkesidir. Irak, 2003’te ABD öncülüğündeki koalisyon güçleri tarafından işgal edilmiş ve Saddam Hüseyin rejimi devrilmiştir. Bu işgal, Irak’ta siyasi, ekonomik ve sosyal bir çöküşe ve mezhepçi bir iç savaşa yol açmıştır. Irak, 2011’de ABD askerlerinin çekilmesinden sonra kısmen istikrara kavuşmuş ancak 2014’te IŞİD’in ortaya çıkmasıyla yeniden şiddet olaylarına sahne olmuştur. Irak, bugün Şii, Sünni ve Kürt gruplar arasında bölünmüş bir ülkedir. Irak, bölgedeki petrol arzı, su kaynakları ve etnik çeşitliliği için stratejik bir öneme sahiptir.
-
Afganistan: Orta Asya’da yer alan Afganistan, farklı etnik ve dini gruplara sahip bir İslam ülkesidir. Afganistan, 1979-1989 yılları arasında Sovyetler Birliği’nin işgaline uğramış ve bu işgal, Afganistan’da İslami direniş hareketlerinin doğmasına neden olmuştur. Afganistan, 1996-2001 yılları arasında Taliban rejimi tarafından yönetilmiş ve bu rejim, El Kaide’nin üslenmesine izin vermiştir. Afganistan, 2001’de 11 Eylül saldırılarından sonra ABD öncülüğündeki koalisyon güçleri tarafından işgal edilmiş ve Taliban rejimi devrilmiştir. Afganistan, bugün uluslararası toplumun desteğiyle demokratik bir yönetim kurmaya çalışmaktadır. Ancak Afganistan, hala Taliban, IŞİD ve diğer silahlı grupların saldırılarına maruz kalmaktadır.
