A. Aşağıdaki ifadeleri, verilen kavramlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.
a. Özdeşlik b. Argüman c. Dil d. Çelişme e. Tümdengelim f. Tümevarım
(C) 1. Belli kurallar çerçevesinde kültürü, düşünme şekillerini yansıtan sembollerle edinilen, düşünülen şeylerin aktarılmasını sağlayan araç.
(D) 2. Birbirini olumsuzlayan iki kavram, terim, önerme, yargı ya da kuramın içinde bulunduğu bağlantı.
(F) 3. Doğru kabul edilen öncüllerden hareketle yapılan çıkarımlarla, öncüllerde belirgin olmayan unsurları açığa çıkarma yöntemi.
(B) 4. İleri sürülen bir fikri desteklemek, doğrulamak, gerçekliğini ortaya koymak amacıyla meydana getirilen kanıtlama.
(A) 5. Ortaya konulan bir düşüncenin tutarlı olabilmesi için gerekli olan mantık ilkeleri.
B. Aşağıda verilen cümlelerdeki yargılar doğru ise başına “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
(D) 1. İnsanı diğer varlıklardan farklılaştıran önemli bir özellik de dili oluşturmak ve kullanmaktır.
(Y) 2. Soru sorma bir yöntem anlayışı çerçevesinde gerçekleşmez, rastgeledir.
(D) 3. Hem dil bilgisi kurallarının hem de kavramların doğru kullanılması sağlıklı bir iletişim için önemlidir.
(Y) 4. Felsefe etkinliğinde kavramlar kullanıldığı yere ve kullanan kişiye göre farklı anlamlar taşır
(D) 5. İnsanın ürünü olan sanat eserlerinde, fikir tartışmalarında, yayımlanan haberlerde felsefenin etkisi görülür.
C. Aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
1. Dilin ifade etme ve kavramlaştırma işlevini açıklayınız.
Dilin ifade etme işlevi, insanın duygu, düşünce, istek, beklenti, hayal, plan gibi zihinsel ürünlerini başkalarına aktarmasını sağlar. Dilin kavramlaştırma işlevi ise, insanın çevresindeki varlıkları, olayları, olguları, ilişkileri, nitelikleri, değerleri, normları vb. soyutlamak, sınıflandırmak, tanımlamak ve isimlendirmek suretiyle anlamlandırmasını sağlar.
2. Düşünme ve akıl yürütmeye ilişkin kavramların önemini açıklayınız.
Düşünme ve akıl yürütmeye ilişkin kavramlar, insanın bilgi edinmesine, bilgiyi değerlendirmesine, bilgiyi kullanmasına, bilgiyi paylaşmasına, bilgiyi eleştirmesine, bilgiyi geliştirmesine ve yeni bilgiler üretmesine yardımcı olur. Bu kavramlar, insanın mantıklı, tutarlı, rasyonel, yaratıcı, eleştirel ve özgün düşünebilmesi için gerekli olan araçlardır.
3. Kavramların yanlış kullanımı ne demektir? Açıklayınız.
Kavramların yanlış kullanımı, kavramların anlamını, kapsamını, sınırını, ilişkisini, işlevini vb. göz ardı ederek, kavramları belirsiz, çelişkili, tutarsız, yanlış, yanıltıcı, manipülatif, önyargılı, ideolojik vb. şekillerde kullanmak demektir. Kavramların yanlış kullanımı, insanın düşünce ve iletişim süreçlerini bozar, bilgiyi çarpıtır, gerçeği gizler, yanlış sonuçlara ulaştırır.
4. Felsefi bir görüş veya argümanı sorgulamak için kullanılan aşamalar nelerdir?
Felsefi bir görüş veya argümanı sorgulamak için kullanılan aşamalar şunlardır:
-
Görüş veya argümanın ne olduğunu, ne anlama geldiğini, neyi savunduğunu, neyi amaçladığını anlamak.
-
Görüş veya argümanın dayandığı öncülleri, varsayımları, kanıtları, örnekleri, tanımları, kavramları, terimleri, ilke ve kuralları belirlemek.
-
Görüş veya argümanın mantıksal yapısını, tutarlılığını, geçerliliğini, güvenilirliğini, doğruluğunu, yeterliliğini, orijinalliğini, eleştirelliğini, yaratıcılığını değerlendirmek.
-
Görüş veya argümanın alternatiflerini, karşıt görüşlerini, zayıf noktalarını, çelişkilerini, sorunlarını, eksikliklerini, yanlışlıklarını, yanılgılarını, safsatalarını tespit etmek.
-
Görüş veya argümanı desteklemek, reddetmek, değiştirmek, geliştirmek, yeni görüş veya argümanlar üretmek için önerilerde bulunmak
5, Felsefi görüşler, yayınlarda nasıl tespit edilir?
Felsefi görüşler, yayınlarda genellikle aşağıdaki yollarla tespit edilir:
-
Yayının konusunu, amacını, kapsamını, yöntemini, kaynaklarını, sonuçlarını, önerilerini analiz etmek.
-
Yayında kullanılan kavramları, terimleri, tanımları, önermeleri, argümanları, kanıtları, örnekleri, varsayımları, değerleri, normları, ilkeleri, kuramları, bakış açılarını, paradigmal arı, ideolojileri, eleştirileri, soruları, sorunları, çözümleri vb. incelemek.
-
Yayının felsefi bir soru, problem, tartışma, akım, ekol, yöntem, yaklaşım, disiplin, alan, konu, kategori, kriter, ölçüt, standart, kural, ilke, değer, norm, ideal, hedef, vizyon, misyon, strateji, taktik, plan, program, proje, eylem, uygulama, sonuç, etki, katkı, fayda, zarar, risk, tehlike, fırsat, tehdit, güçlü, zayıf, olumlu, olumsuz, avantaj, dezavantaj, iyi, kötü, doğru, yanlış, güzel, çirkin, adaletli, haksız, eşit, eşitsiz, özgür, bağımlı, mutlu, mutsuz, anlamlı, anlamsız, gerçek, hayal, varlık, yokluk, bilgi, bilgelik, ahlak, siyaset, sanat, din, bilim, teknoloji, kültür, toplum, birey, doğa, tarih, mantık, vb. ile ilişkisini belirlemek.
-
Yayının felsefi bir görüşü savunduğunu, eleştirdiğini, karşılaştırdığını, değerlendirdiğini, yorumladığını, açıkladığını, sorguladığını, değiştirdiğini, geliştirdiğini, yeni bir görüş ürettiğini görmek.
Ç. Aşağıda verilen cümlelerdeki noktalı yerlere doğru ifadeleri yazınız.
önerme, görüş, tutarlılık, tümevarım, temellendirme, benzeşim
-
İnsanların, ele aldıkları konu üzerinde geliştirdikleri anlayış, değer ve yargıyı ifade eden kavrama görüş denir.
-
Bir görüşü, fikri, önermeyi doğrulayacak bir temel koymayı, nedenlerini göstermeyi, gerekçelerini ortaya koymayı ifade eden kavrama temellendirme denir.
-
Tek tek olayları ele alıp onlarda görülen genel nitelikleri ortaya koyarak genel yargılara ulaşma yöntemine tümevarım denir.
-
Bir konu hakkındaki yargıyı ortaya koyan, doğru ya da yanlış olması gereken cümlelere önerme denir.
-
Ortaya konan fikirlerin birbirleriyle uyumlu ve bağlantılı olmasına tutarlılık denir.
