Malikane sistemi, Osmanlı Devleti’nde iltizam sisteminin bir türü olarak 1695-1839 yılları arasında uygulanan bir vergi toplama yöntemidir. Bu yöntemde, devletin gelir kaynakları, ömür boyu bir bedel karşılığında mültezimlere verilir ve onlar da bu kaynaklardan elde ettikleri gelirin bir kısmını devlete öderler.
Malikane sisteminin sonuçları şunlardır:
-
Malikane sistemi, devletin kısa vadede nakit ihtiyacını karşılamış, ancak uzun vadede devlet gelirlerinin düşmesine ve mali krizlere yol açmıştır.
-
Malikane sistemi, mültezimlerin gelir kaynaklarını başkalarına devretmelerine, miras bırakmalarına, satmalarına veya ipotek etmelerine olanak tanımış, böylece özel mülkiyet anlayışının gelişmesine ve toprakların el değiştirmesine neden olmuştur.
-
Malikane sistemi, mültezimlerin gelir kaynaklarını korumak için yerel yöneticilerle işbirliği yapmalarına, halka baskı ve zulüm uygulamalarına, vergi kaçakçılığı ve yolsuzluk yapmalarına sebep olmuştur.
-
Malikane sistemi, devletin merkezi otoritesinin zayıflamasına, yerel güçlerin artmasına, toplumsal adaletsizliğin ve eşitsizliğin çoğalmasına, halkın devlete olan bağlılığının azalmasına katkıda bulunmuştur.
