Şeyh Sait isyanı, 1925 yılında Doğu Anadolu’da cumhuriyet ve laiklik karşıtı bir ayaklanmadır. Şeyh Sait ve taraftarları, hilafeti yeniden kurmak ve bağımsız bir Kürt devleti oluşturmak istemişlerdir. İsyan, İngiltere’nin Musul sorununu kendi lehine çözmek için desteklediği bir harekettir.
İsyanın sonuçları şunlardır:
-
İsyan, hükümetin aldığı sert önlemlerle bastırılmıştır. Şeyh Sait ve isyancılar İstiklal Mahkemeleri’nde yargılanarak cezalandırılmışlardır.
-
Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmıştır. Bu kanunla hükümete, ayaklanma çıkaranlara, bölücü faaliyetlerde bulunanlara, kışkırtıcı yayınlara karşı önlem alma yetkisi verilmiştir.
-
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatılmıştır. Bu da ilk çok partili hayat denemesinin başarısız sonuçlanmasına neden olmuştur.
-
Musul sorunu, İngiltere lehine sonuçlanmıştır. İsyan nedeniyle Türkiye, Musul Kürtleri’nin Türkiye ile birleşmek istedikleri yolundaki tezini savunamamıştır.
-
Devrimler konusunda dikkatli olunması gerektiği görülmüştür. Bu isyan, laikliğe ve devrimlere karşı oluşan ilk ciddi isyandır .
