Referans noktası, bir cismin konumunu belirlemek için seçilen noktaya denir. Hareket edip etmediğinizi nasıl anlarsınız? Belli bir zaman aralığında yer değiştirmeniz, yani konumunuzun değişmesi gerekir. Peki nerede olduğunuzu nasıl bilirsiniz? Konumunuzu tanımlayabilmeniz için nerede olduğunuzu başka bir noktaya göre belirtmeniz şarttır.
Seçtiğiniz referans noktasına göre bir cismin hareket durumunun yani hızının değişmesine hareketin göreliği denir. Örneğin, otobüste yolculuk ettiğinizi hayal edin, koltuğunuzda oturuyorsunuz. Otobüs giderken eğer siz referans noktanızı otobüsün ön camı olarak seçerseniz, konumunuz değişmez. Otobüsün ön camıyla sizin koltuğunuzun arasındaki mesafe aynı kalır. Bu nedenle hareket etmiyorum diye düşünürsünüz. Kalkıp otobüsün önüne doğru yürürseniz, ön cama olan mesafeniz kısalır yani bu sefer hareket edersiniz.
Şimdi bir de duraktaki bir kişinin gözünden otobüste koltukta oturan size bakalım. Duraktaki kişi referans noktası olarak durağı seçmiş olsun. Otobüsle birlikte içinde sizin de hareket ettiğiniz sonucuna varacaktır. Çünkü hem otobüs hem de siz duraktan uzaklaşıyorsunuz, konumunuz değişiyor.
Hareket her zaman görelidir. Bu iddianın çok önemli sonuçları var. Örneğin, aslında hiçbir şey mutlak olarak durgun halde değildir. Hareket eden bir referans noktasına göre, her şey hareket eder. Otobüs giderken dışarı baktığınızda her şeyin geriye doğru hareket ettiğini fark etmiş olmalısınız.
Son olarak bir soru soralım: Güneş mi hareket ediyor Dünya mı? Cevabı nereden baktığınıza göre değişir. Dünyadan gözlemlediğimizde Güneş’in doğduğunu gökyüzünde yükseldiğini ve battığını görürüz, Güneş hareket ediyor gibi görünüyor. Ama Dünya’nın dışındaki çok uzak bir noktayı referans olarak seçip oradan baksaydık Dünya’nın Güneş’in etrafında dönme hareketi yaptığını görürdük.
