Osmanlı Devleti, ilmiye sınıfının iyi bir eğitimden geçmesini, adil hukuk sistemi, dini düzenin korunması, toplumsal denge ve devletin istikrarını sağlama amacıyla önemsemiştir. İyi eğitim almış ilmiye sınıfı, hem hukuki meseleleri çözme hem de toplumsal düzeni koruma konusunda etkili bir rol oynamıştır.
İlmiye sınıfını oluşturan kişiler ulemalardır ve onlar medreselerde yetişirler. Bazı devlet görevlileri bu sınıf içerisinde yer almaktadır. Bunlar; kadılar, müderrisler, kazaskerler ve şeyhülislamlardır. Seyfiye, kalemiye ve ilmiye sınıfları Osmanlı devlet sisteminin temelini oluşturur. Bu sistemler birlik içinde çalışırlar. Birliklikleri ile oluşan yapı görev ve yargılarını kanunnameler ile ortaya koyar. Merkez ve taşra teşkilatlarının işlemesine umera, ulema ve kalem erbabı yardımcı olur. Örnek vermek gerekirse, Osmanlı devletinde çekirdek güvenliği ve adaleti sağlayan kişiler kadı ve subaylardır. Bu idarecilerin çoğunu atayan yer merkezdir. Sadrazamın atadığı kişilerin listesi sadaret kethüdası tarafından tayin edilir. Osmanlı bürokratik geleneklerinin ve resmi yazışma tekniklerinin oluşmasını ve ortaya çıkmasını sağlayan merkez kalemiye sınıfıdır. Bu sınıf ismi sebebiyle yanlış anlaşılabilmektedir ancak kendisi sadece ilim adamları ve eğitim kavramlarından ibaret değildir.
