Osmanlı devlet anlayışına göre toplumun temel dayanakları aşağıdaki gibidir:
-
Orta Asya Türk geleneği ve Türk-İslam devletlerinin etkileri: Osmanlı devlet anlayışının temelinde, Orta Asya Türk geleneği ile Türk-İslam devletlerinin etkileri görülür.
-
İslam hukuk kuralları: Devletin yönetilmesinde İslam hukuk kurallarının etkileri büyüktür.
-
Padişah: Padişahlar, bulundukları görevi, kendilerine tanrı tarafından verilmiş bir emanet olarak görürlerdi. Padişahların başlıca görevleri; ülke sınırlarını genişletmek ve geliştirmek, halkın refah ve mutluluğunu ve ülkede adaleti sağlamaktı.
-
Merkeziyetçi yönetim anlayışı: Merkeziyetçi yönetim anlayışını benimseyen Osmanlı Devletinde toplum askeri (Yönetenler) ve reaya (yönetilenler) olarak ikiye ayrılır.
-
Adalet, hoşgörü ve himaye: Osmanlı yönetim sisteminde temel anlayış adalet, hoşgörü ve himayedir. Çok uluslu toplumlarda halkın huzur içinde yaşaması için devletin adil bir sistemle yönetilmesi gerekliydi.
-
Devletin devamlılığı: Osmanlılarda devletin devamlılığı esastı. Bu nedenle devlete Devlet-i Aliye, Devlet-i Muazzama gibi adlar verilmiş ve devletin sonsuza kadar yaşayacağına (Devlet-i ebed-müddet) inanılmıştır.
Bu dayanaklar, Osmanlı Devleti’nin yaklaşık altı yüz yıllık ömrü boyunca toplumun huzur ve refahını sağlamak için kullanılmıştır.
