Bu kavramlar, Allah’ın evrene koyduğu ölçü ve düzen, taktir ettiği olayların gerçekleşmesi ve Allah’a teslim olmak, güvenmek, dayanmak anlamlarına gelir.
Bu kavramlarla ilgili bazı deyim ve atasözleri şunlardır:
-
Kaderin buyruğuna boyun eğmek: Allah’ın takdir ettiği şeylere razı olmak, itaat etmek.
-
Kaza geliyorum demez: Kazalar, insanların en beklenmedik anlarında gerçekleşebilir. Bu nedenle insanların sürekli olarak tedbirli olması, neyin nerede ne şekilde gerçekleşebileceği çok iyi bilmek gerekir.
-
Tevekkelin (tevekküllünün) gemisi batmaz (eşeğini kurt yemez): Allah’a güvenen, ona dayanan, onun yardımını bekleyen kişinin başına kötü bir şey gelmez, zarar görmez.
-
Kader olmayınca kadir bilinmez: Kişi talihsiz ise ne kadar iyi insan olursa olsun, değeri bilinmez.
-
Vermeyince Mabud, neylesin Mahmud: Her şey Yüce Allah’ın takdiri iledir. Kimine zenginlik, kimine darlık, kimine de ilim verir. Eğer Yüce Allah, bir kimseye geniş bir imkân, belirli bir yetenek ve zenginlik nasip etmemişse, kulun yapacağı hiçbir şey yoktur. Ne kadar çırpınırsa çırpınsın boşunadır, eline nasibinden fazlası geçmez.
-
Akacak kan damarda durmaz: Bir zarara uğramak, bir musibetle karşılaşmak alnımıza yazılmışsa ne yapsak bunun önüne geçemeyiz. Allah’ın taktidir mutlaka yerine gelir. Bundan dolayı aşırı üzüntüye kapılmamak, kadere rıza göstermek gerekir.
