19. yüzyılın sonlarında Balkanlarda ve genel olarak devletin kuzey kesimlerinde Rusya ile gerginlikler başlamış ve 1877 yılında Bulgaristan, Romanya, Tuna nehri ve Kafkaslar civarlarında 93 Harbi olarak da adlandırılan Osmanlı – Rus savaşı patlak vermiştir. Osmanlı Devleti tüm cephelerde savunma savaşı yapmış ve savaş Rusların galibiyeti ile sonuçlanmıştır. Rusların bu akınları Osmanlı Devleti’nin iç kısımlarına doğru ilerlemiş ve İstanbul’a kadar dayanmıştır. Balkanlar tarafından yaklaşan Rus ordusu artık Osmanlı Devleti için bir tehdit unsuru olmuştur ve bunun üzerine Ayastefanos Antlaşması imzalanmıştır.
Ruslar Osmanlı Devletine büyük zarar vermiş ve Yunanistan gibi diğer devletler de Osmanlı Devleti’nin bu açığından yararlanıp Balkanlarda toprak elde etmiştir. Ayastefanos antlaşmasının koşullarına göre Ruslar bu savaştan çok fazla bölge elde etmekte ve Osmanlı Devletinin varlığını tehlikeye sokmaktadır ve Osmanlı Devleti başında Otto von Bismarck bulunan Almanlar gibi başka devletlerin de desteği ile şartları daha hafif olan Berlin Antlaşması’nı imzalamıştır.
Osmanlı Devleti ve Ruslar arasında yaşanan bu savaş Osmanlı Devleti’nin iç yapısını da etkilemiştir. II. Abdülhamid, Osmanlı – Rus harbinin kötü sonuçlarını bahane ederek meşrutiyet yönetimine son vermiştir ve I. Meşrutiyet dönemi sona ermiş, askıya alınmıştır. Ortada yaklaşık 30 yıl süren bir askıya alınma durumu olduğu için bazı tarihçiler meşrutiyeti iki dönem olarak değil de tek dönemin iki faslı olarak incelemektedir.
