Milli edebiyat dönemi, 1911-1923 yılları arasında Türk edebiyatında yaşanan bir akımdır. Bu dönemde sanatçılar, Batılılaşma çabalarına karşı milli ve yerli bir edebiyat oluşturmayı amaçlamışlardır. Roman türü de bu dönemde önemli bir gelişme göstermiştir. Milli edebiyat döneminde romanın özellikleri şunlardır:
-
Tema olarak toplumsal konu ve sorunlar, milli mücadele, vatan, bağımsızlık, hürriyet, milliyetçilik gibi konular işlenmiştir. Bireysel konulardan çok toplumsal meselelere ağırlık verilmiştir.
-
Mekan olarak İstanbul dışına çıkılmış, Anadolu’nun gerçekliği ve zenginliği romanlara yansıtılmıştır. Anadolu’nun kültür, gelenek, yaşam biçimi, coğrafyası, tarihi gibi unsurları romanda önemli bir yer tutmuştur.
-
Kişiler olarak toplumun içinden, halkın yaşadığı sorunları hisseden, milli mücadeleye katılan, Anadolu insanı tercih edilmiştir. Servet-i Fünun dönemindeki dar çevreli, seçkin, Batılılaşmış kişilerin aksine, milli edebiyat dönemindeki kişiler daha canlı, gerçekçi ve çeşitlidir.
-
Dil ve anlatım olarak konuşma diline yakın, sade, yalın, akıcı ve anlaşılır bir dil kullanılmıştır. Türkçülük akımının etkisiyle dilde sadeleşme ve millileşme yönünde adımlar atılmıştır. Yabancı sözcüklerden kaçınılmış, yerli sözcükler tercih edilmiştir.
-
Biçim ve yapı olarak realizm ve natüralizm akımlarının etkisiyle romanda gerçekçilik ön plana çıkmıştır. Sanatçılar, gözlemledikleri olayları, kişileri ve mekanları gerçekçi bir şekilde betimlemişlerdir. Romanda olay örgüsü, zaman, mekan, kişi, bakış açısı gibi unsurlar dikkatli bir şekilde işlenmiştir.
Milli edebiyat döneminde romanın en önemli temsilcileri Halide Edip Adıvar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Refik Halit Karay ve Reşat Nuri Güntekin’dir. Bu sanatçılar, milli edebiyatın amaç ve ilkelerine uygun olarak, toplumun içinde bulunduğu durumu, milli mücadeleyi, Anadolu’yu ve Türk insanını romanlarında başarıyla anlatmışlardır.
