İbrahim Müteferrika ve Said Efendi tarafından kurulan matbaa, Osmanlı Devleti’nde bilimsel, kültürel ve siyasi alanda önemli değişimlere yol açmıştır. Matbaanın sosyal hayatı etkilemesinin bazı yönleri şunlardır:
-
Matbaa sayesinde kitaplar daha hızlı, ucuz ve kaliteli bir şekilde basılmış, okuma-yazma oranı ve ilim seviyesi artmıştır. Matbaanın ilk kitabı olan Vankulu Lugatı, Arapça ve Farsça kelimelerin anlamlarını içeren bir sözlüktür.
-
Matbaa, Avrupa’daki askeri, siyasi ve coğrafi gelişmeleri takip etmeyi kolaylaştırmış, Osmanlı Devleti’nin modernleşme çabalarına katkıda bulunmuştur. Matbaadan çıkan eserler arasında tarih, coğrafya, astronomi, fizik ve tıp gibi alanlarda yazılmış olanlar da vardır.
-
Matbaa, el yazması kitap kopya eden kâtiplerin işsiz kalmasına ve bazı ulemanın tepkisine neden olmuştur. Bazı ulema, matbaanın din kitaplarının basımına izin vermediğini, Arap harflerinin basıma uygun olmadığını ve matbaanın İslam kültürüne yabancı olduğunu ileri sürmüştür.
-
Matbaa, İbrahim Müteferrika’nın kişisel çabaları ve Yirmi Sekiz Çelebizâde Mehmed Said Efendi’nin desteği ile kurulmuş, ancak ikinci ortağın devlet görevleri nedeniyle ayrılması üzerine Müteferrika tek başına yürütmüştür. Matbaa, Müteferrika’nın ölümünden sonra kızı Ayşe’ye miras kalmış, ancak Ayşe’nin matbaayı devam ettiremediği anlaşılmaktadır.
Matbaanın kurulması, Osmanlı Devleti’nde sosyal hayatı hem olumlu hem de olumsuz yönde etkilemiş, ancak uzun vadede bilgi ve kültürün yayılmasına hizmet etmiştir. Matbaa, Osmanlı Devleti’nin tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilmektedir.
