Eş’arîler, İslam düşünce tarihinde önemli bir yere sahip olan kelam ekolüdür ve kader ile kaza konusunda özgül bir anlayışa sahiptirler. Eş’arîlere göre, kader, Allah’ın ezelî ilmiyle her şeyi önceden bilmesi ve planlamasıdır. Bu, her şeyin Allah’ın bilgisi dahilinde ve O’nun iradesiyle önceden belirlendiği anlamına gelir.
Kaza ise, kaderin zaman içinde gerçekleşmesi, yani Allah’ın planladığı şeylerin dünyada vuku bulmasıdır. Eş’arî görüşüne göre, kaza, Allah’ın kudret ve tekvin sıfatlarına dayanır ve kaderin hayata geçirilmesi olarak ifade edilir.
Bu anlayışta, kader, Allah’ın ilim ve irade sıfatlarına; kaza ise, kudret ve tekvin sıfatlarına dayanır. Yani, kader Allah’ın her şeyi önceden bilmesi ve yazması, kaza ise bu kaderin zamanla gerçekleşmesidir. Bu, insanın serbest iradesi ve Allah’ın ezelî ilmi arasındaki ilişkiyi açıklamaya çalışan derin teolojik bir konudur ve İslam düşüncesinde geniş yankı bulmuştur.
