İslam medeniyeti, Orta Doğu, Kuzey Afrika, İspanya (Endülüs), Orta Asya ve Güneydoğu Asya gibi geniş bir coğrafyada kendisine yer bulmuştur. Bu bölgeler, İslam’ın tarih boyunca yayılması ve etkisi altında kalmasıyla şekillenmiş ve İslam medeniyetinin zenginliğini yansıtmıştır. İslam medeniyetinin izlerini gördüğümüz başta Hicaz olmak üzere, Kudüs ve çevresi, Şam ve Bağdat bölgesi, İran, Horasan, Türkistan ve Mâverâünnehir bölgeleri, Hint Alt Kıtası, Anadolu ve Balkanlar, Kuzey Afrika (Mısır ve Mağrip bölgesi), Endülüs bizim gönül coğrafyamızı oluşturan bölgelerdir. İslam medeniyeti, farklı coğrafyalarda ve farklı kültürler tarafından benimsendiği ve dinin özüne ters düşmeyen âdetleri yasaklamadığı için, zenginleşerek dünyanın dört bir tarafına yayılmıştır. İslam medeniyetinin dünyanın dört bir tarafına taşınmasında İslam’ı yaymak isteyen bu uğurda canını ortaya koyan komutanlar, gönül sultanları ve din âlimleri önemli bir yer teşkil eder. Örneğin; Sultan Alparslan, Malazgirt Zaferi ile Anadolu’nun kapısını Müslümanlara açmış, gönül sultanları Hoca Ahmet Yesevi, Mevlâna Celaleddin Rumi ve Hacı Bektaş Veli gibi âlimler, eserleri ve yetiştirdikleri öğrenciler sayesinde İslam medeniyetinin sağlam temelleri atılmıştır. İslam’ın değişik coğrafyalarda yayılmasının sebeplerinden biri de Müslüman tüccarlardır. İslam’ın kendilerine verdiği helal kazanç, adalet ve dürüstlük gibi meziyetlerle gittikleri coğrafyalardaki insanları etkilemiş ve İslam medeniyetinin yerleşmesine büyük katkı sağlamışlardır. Kervansaraylar, hanlar bu etkinin günümüze kadar şahitlik eden kanıtlarıdır. İslam’ın değişik coğrafyalara yerleşmesini sağlayan sebeplerden birisi de dildir. İslam medeniyeti Arapça, Türkçe ve Farsça olarak kaleme alınan eserlerle kurumsallaşmış ve bu sayede daha geniş coğrafyalara yayılmıştır. İslam âlimleri tıp, matematik, fen bilimleri alanlarında birçok eseri Arapçaya çevirmişlerdir.
