B) Aşağıdaki cümleleri verilen kavramlardan uygun olanları ile tammalayınız..
çelişiklik, ikilem, olumsuz, özgülük, tikel olumlu, tümel olumsuz, tikel
1. Bir türe ait, o türe özgü özelliklere .................................... denir.
2. Tümel olumlu önermenin altığı ........................................ önermedir, karşıtı ise .......................
önermedir.
3. Önermelerin hem niteliği hem de niceliği farklı ise aralarındaki ilişki ...................... ilişkisidir.
4. Kıyaslarda öncüllerden ikisi de .............................. ya da ....................... ise sonuç çıkmaz.
5. Koşullu ve ayrık önermelerin birleşmesinden oluşmuş kıyaslara ................................ denir.
C) Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başındaki kutucuğa “D”, yanlış olanların ise “Y” yazınız.
1. Bir kavramın kaplamı çoğalınca içlemi, içlemi çoğalınca kaplamı azalır.
2. Önerme, kendisinde bir şeyin doğrulandığı ya da yanlışlandığı cümledir.
3. Tikel olumsuz önermenin çelişiği tikel olumsuz önermedir.
4. Kıyas kurallarına göre öncüllerden biri tümel, diğeri tikel ise sonuç tümel olur.
5. Zincirleme kıyasta tekrarlanan sonuç önermelerinin çıkarılması ile oluşturulan kıyasa
sorit denir.
Ç) Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. Aşağıdakilerden hangisi tikel bir yargıyı ifade eder?
A) Öğrencilerin hiçbiri sınıfta değil.
B) Kurabiyelerin hepsi tatlıdır.
C) Kitapların bir kısmı romandır.
D) Ahmet çalışkandır.
E) Bütün kazananlar başarılıdır.
2. Yandaki şekli tam olarak ifade eden önerme çifti hangisidir?
A) Hiçbir kartal sürüngen değildir. Hiçbir kuş sürüngen değildir.
B) Bütün kartallar kuştur. Hiçbir kuş sürüngen değildir.
C) Bütün kartallar kuştur. Bazı kuşlar kartaldır.
D) Hiçbir kuş sürüngen değildir. Bazı kartallar sürüngendir.
E) Bazı kartallar sürüngen değildir. Bazı kuşlar kartaldır.
3. “Bazı kuşlar kanatlıdır.” önermesinin altığının çelişiği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bazı kuşlar kanatlı değildir.
B) Hiçbir kuş kanatlı değildir.
C) Bütün kuşlar kanatlıdır.
D) Bazı kanatlılar kuştur.
E) Bazı kuş olmayanlar kanatlı değildir.
4. Tikel olumlu önermenin ters döndürmesi olmaz.
Buna göre aşağıdaki önermelerden hangisinin ters döndürmesi olmaz?
A) Bütün çiçekler kırmızıdır.
B) Bazı çiçekler kırmızı değildir.
C) Hiçbir çiçek kırmızı değildir.
D) Bazı çiçekler kırmızıdır.
E) Çiçeklerin hepsi kırmızıdır.
5. Bazı insanlar mühendistir.
Bazı insanlar eğitimlidir.
O hâlde bazı mühendisler eğitimlidir.
Yukarıdaki akıl yürütme hangi kıyas kuralına aykırı olduğu için geçerli değildir?
A) İki tikel önermeden sonuç çıkmaz.
B) Öncüllerin ikisi de tümel ise tikel sonuç çıkmaz.
C) Kıyas, üç terimden oluşur.
D) Öncüllerden ikisi de olumlu ise sonuç olumsuz olamaz.
E) Öncüllerden biri tikelse sonuç da tikel olmalıdır.
