a) Stomaların açılıp kapanmasında etkili olan faktörler ve etkileri şu şekildedir:
-
Glikoz Artışı: Glikoz, fotosentez sonucu üretilir ve bekçi hücrelerinde enerji üretimi için kullanılır. Glikoz artışı, bekçi hücrelerinin enerji kazanmasını sağlayarak, suyun hücre içine alınmasını ve dolayısıyla turgor basıncının artmasını teşvik eder. Bu da stomaların açılmasına yol açar.
-
CO2 Artışı: CO2 seviyesi düşük olduğunda, fotosentez artar ve bu da glikoz üretimini ve turgor basıncını artırır, sonuç olarak stomalar açılır. Ancak CO2 seviyesi yüksek olduğunda, bu durum tersine döner ve stomalar kapanır.
-
Turgor Artışı: Turgor basıncı, bekçi hücrelerinin şişmesine ve stomaların açılmasına neden olur. Turgor basıncı düştüğünde ise, bekçi hücreleri sönerek stomalar kapanır.
-
K+ (Potasyum) Azalışı: Potasyum iyonlarının hücreden çıkışı, osmotik basıncın azalmasına ve dolayısıyla turgor basıncının düşmesine neden olur. Bu da stomaların kapanmasına yol açar.
b) Stoma bekçi hücreleri ile epidermis hücreleri arasında ortak gerçekleşen hücresel olaylar:
-
Su ve Mineral Alımı: Her iki hücre tipi de su ve mineralleri topraktan alır.
-
Osmotik Basınç Değişiklikleri: Su potansiyeli değişiklikleri her iki hücre tipinde de osmotik basınç değişikliklerine yol açar.
-
Gaz Alışverişi: Her iki hücre tipi de gaz alışverişinde bulunur, ancak bekçi hücreleri bu işlevi stomalar aracılığıyla gerçekleştirirken, epidermis hücreleri genellikle gaz alışverişi için özelleşmemiştir.
Bu bilgiler, bitkilerin su ve gaz alışverişindeki karmaşık düzenlemelerini ve çevresel koşullara nasıl tepki verdiklerini anlamamıza yardımcı olur.
