12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 131, 132, 133, 134 Cevapları - Meb yayınları

Question

UZUN İNCE BİR YOLDAYIM Uzun ince bir yoldayım Gidiyorum gündüz gece Bilmiyorum ne haldayım Gidiyorum gündüz gece Dünyaya geldiğim anda Yürüdüm aynı zamanda İki kapılı bir handa Gidiyorum gündüz gece Uykuda dahi yürüyom Kalmaya sebep arıyom Gidenleri hep görüyom Gidiyorum gündüz gece Kırk dokuz yıl bu yollarda Ovada dağda çöllerde Düşmüşüm gurbet ellerde Gidiyorum gündüz gece Düşünülürse derince Irak görünür görünce Yol bir dakka miktarınca Gidiyorum gündüz gece Şaşar Veysel işbu hale Gâh ağlaya gâhi güle Yetişmek için menzile Gidiyorum gündüz gece Âşık Veysel ŞATIROĞLU, Dostlar Beni Hatırlasın METNİ ANLAMA VE ÇÖZÜMLEME 1. Okuduğunuz şiirde “Kalmaya sebep arıyom/Gidenleri hep görüyom” dizelerinde şairin kalmak ve gitmek kelimelerine yüklediği anlamlar nelerdir? 2. Şiirde Âşık Veysel’in şaştığı hâl nedir? Dizelerden örnekler vererek açıklayınız. 3. Şiirden alınan aşağıdaki dörtlükte yer alan edebî sanatları bularak verilen boşluğa yazınız. Dünyaya geldiğim anda Yürüdüm aynı zamanda İki kapılı bir handa Gidiyorum gündüz gece Edebî Sanatlar ........................................................ ........................................................ ........................................................ ........................................................ 4. Şiirden hareketle Âşık Veysel ile ilgili hangi bilgilere ulaşmak mümkündür? 5. Şiirden açık ve örtük iletilere örnekler bulunuz. Bulduğunuz örnekleri aşağıdaki şemalara yazınız. Açık İleti : ………………………………………………………… Örtük İleti : ………………………………………………….. 6. Şiirin temasını en iyi yansıtan dizeleri bularak söyleyiniz. 7. Şiiri dil ve anlatım özellikleri açısından inceleyiniz. 8. Şiirde “Gidiyorum gündüz gece” dizesi her dörtlükte tekrarlanarak nakarat dizeyi oluşturmuştur. Bu dizelerin şiirin dil ve anlatımına katkısını söyleyiniz. 9. Şiir, halk edebiyatı nazım şekillerinden hangisiyle yazılmış olabilir? Nedenleriyle açıklayınız. 10. Şiirde halk şiiri geleneğiyle ilgili hangi özellikler görülmektedir? Dizelerden örneklerle açıklayınız. 11. Şiirde ahengi sağlayan unsurları bularak aşağıdaki şemaya yazınız. Ölçü: …………………………………………………….. Redif. …………………………………………………………… Kafiye: …………………………………………………………… Aliterasyon: ………………………………………………………. Asonans: ………………………………………………………… DİL BİLGİSİ 1. Aşağıdaki dörtlükte altı çizili kelimelerin yerine hangi kelimeler getirilirse anlam değişikliği olmaz? Düşünülürse derince Irak görünür görünce Yol bir dakka miktarınca Gidiyorum gündüz gece 2. Aşağıdaki parçada yazımı yanlış olan kelimeleri bulunuz. Bulduğunuz kelimelerin altını çiziniz. Şimdi özer, çokdan uyanmış olmalıydı. Gardırobun kapısını açık bulunca kim bilir nasıl şaşırmış- tı. Bavulu aramış bulamamış olacakdı. Belki çekmeceyede koşmuştu. Şaşırmış, belkide üzülmüştü. Üzüntüsünü unutmak için yatağına uzanıp saatlerce uyumuş olmalıydı. 3. Aşağıdaki parçada geçen noktalama işaretlerinin parçadaki kullanım amaçlarını boş bırakılan yerlere yazınız. Nerelerde buluşurduk biz? Nisan sonuydu. Bir Boğaz vapurundaydık. Hava ılıktı ve incecikten bir yağmur çiseliyordu. O yıl -o unutulmaz 1971 yılı- erguvanlar erken açmıştı. İstinye bayırlarından, Emirgân’dan Ortaköy’e; karşı kıyıda Anadolu Hisarı sırtlarından Üsküdar’a kadar sular bile erguvan rengine kesmişti. Bir öğle vaktiydi. Bakımsız, yaşlı vapurun güvertesinde, ince ince yağan ılık yağmurun altında sa- dece ikimiz vardık. Nokta : .................................................................................................................... Kısa çizgi : .................................................................................................................... Virgül : .................................................................................................................... .................................................................................................................... Noktalı virgül : .................................................................................................................... Soru işareti : .................................................................................................................... Kesme işareti : ....................................................................................................................

Answer 1

1. “Kalmaya sebep arıyom/Gidenleri hep görüyom” dizelerinde, şairin “kalmak” kelimesine yüklediği anlam, hayat yolculuğunda bir amaç veya neden bulma çabasıdır. “Gitmek” kelimesi ise, hayatın kaçınılmaz akışı ve sürekli değişim içinde olma haliyle ilişkilendirilir.

2. Âşık Veysel’in şaştığı hâl, hayatın anlamı ve amacı üzerine derin düşüncelere dalmış olmasıdır. “Şaşar Veysel işbu hale / Gâh ağlaya gâhi güle” dizeleri, hayatın karmaşıklığı ve anlam arayışının yarattığı duygusal dalgalanmaları ifade eder.

3. Edebî Sanatlar:

   • Tezat: “Gündüz gece” ifadesi zıt anlamlı kelimelerin bir arada kullanılmasıyla oluşur.
   • Tekrar: “Gidiyorum gündüz gece” dizesinin her dörtlük sonunda tekrar edilmesi.
   • Mecaz: “İki kapılı bir handa” ifadesi hayatın geçiciliğini ve dünyanın bir konaklama yeri olduğunu mecaz yoluyla anlatır.

4. Şiirden Âşık Veysel’in hayata bakış açısı, yaşamın geçiciliği ve sürekli hareket hali hakkındaki düşünceleri hakkında bilgi edinmek mümkündür.

5. Açık İleti: Hayatın sürekli bir yolculuk olduğu ve bu yolculuğun durmaksızın devam ettiği. Örtük İleti: Hayatın anlamı ve amacı üzerine derin düşünceler ve kişisel bir arayışın varlığı.

6. Şiirin temasını en iyi yansıtan dizeler: “Uzun ince bir yoldayım / Gidiyorum gündüz gece” - Hayatın bir yolculuk olduğu ve bu yolculuğun sürekli devam ettiği temasını vurgular.

7. Şiirin dil ve anlatım özellikleri, sade ve anlaşılır bir dil kullanımı, tekrar eden nakaratlar ve halk edebiyatından alınan öğelerle karakterizedir.

8. “Gidiyorum gündüz gece” dizesi, şiirin ritmini ve ahengini sağlar ve hayatın sürekli devam eden yolculuğunu vurgular.

9. Şiir, halk edebiyatı nazım şekillerinden biri olan “koşma” ile yazılmış olabilir. Bu, dizenin ölçüsü, kafiye düzeni ve tekrar eden nakarat kullanımından anlaşılır.

10. Şiirde halk şiiri geleneğiyle ilgili özellikler, sade dil kullanımı, doğrudan ve samimi bir anlatım, halkın duygularını ve düşüncelerini yansıtan içeriklerdir.

11. Ölçü: 7’li hece ölçüsü Redif: “-dayım” (yoldayım, haldayım) Kafiye: aaxa (yoldayım - gece - haldayım - gece) Aliterasyon: “Gidiyorum gündüz gece” dizesindeki “g” harfinin tekrarı. Asonans: “i” sesinin tekrarı.

DİL BİLGİSİ

1. “Düşünülürse derince / Uzak görünür görünce / Yol bir an miktarınca / Gidiyorum gündüz gece” - “dakka” yerine “an” kelimesi getirilebilir.

2. Yazımı yanlış olan kelimeler ve doğru halleri:

   • özer -> üzer
   • çokdan -> çoktan
   • olacakdı -> olacaktı
   • çekmeceyede -> çekmeceye de
   • belkide -> belki de
   • uyumuş -> uyumuştu

3. Noktalama işaretlerinin kullanım amaçları:

   • Nokta: Cümle sonlarında kullanılır ve tamamlanmış bir düşünceyi ifade eder.
   • Kısa çizgi: Araya giren açıklamaları veya ek bilgileri belirtmek için kullanılır.
   • Virgül: Cümle içindeki öğeleri ayırmak ve okuma sırasında doğal duraklamalar yaratmak için kullanılır.
   • Noktalı virgül: İlgili ama bağımsız cümleleri birbirine bağlamak için kullanılır.
   • Soru işareti: Bir soru cümlesinin sonunda kullanılır.
   • Kesme işareti: Özel isimlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kullanılır.