Türkiye’de sosyolojinin kurumsallaşmasına etki eden özgün olaylar, ülkenin tarihsel ve toplumsal dönüşüm süreçleriyle yakından ilişkilidir. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde yaşanan toplumsal, siyasal ve ekonomik sorunlar, sosyolojinin gelişimine zemin hazırlamıştır. Ziya Gökalp ve Prens Sabahattin gibi isimler, bu alanda öncü olmuş ve Türkiye’de sosyolojinin temellerini atmışlardır.
-
yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında, Osmanlı İmparatorluğu’nun yaşadığı zorluklar ve Batı ile olan ilişkiler, sosyolojinin Türkiye’de şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Sanayi Devrimi ve Fransız İhtilali gibi Batı’daki büyük dönüşümler, Türkiye’de de sosyolojik düşüncenin gelişimini etkilemiştir. Bu dönemde, toplumun modernleşme süreci, göç, kentleşme, suç ve toplumsal hareketler gibi konular, sosyolojinin ilgi alanına girmiştir.
Cumhuriyet’in kuruluşuyla birlikte, sosyoloji, yeni devletin değerlerini şekillendirmede ve toplumu anlamada önemli bir araç haline gelmiştir. Ziya Gökalp’in önderliğindeki Türk sosyolojisi, toplumsal yapıyı ve olayları bütüncül bir bakış açısıyla ele almayı amaçlamıştır.
İkinci Dünya Savaşı sonrasında yaşanan siyasal gelişmeler ve Soğuk Savaş dönemi, Türkiye’de sosyolojinin daha da kurumsallaşmasına katkıda bulunmuştur. Özellikle 1948 Tasfiye hareketiyle birlikte yaşanan akademik kopuşlar, Türkiye sosyal bilimleri açısından yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur.
Bu tarihsel olaylar, Türkiye’de sosyolojinin kurumsallaşmasını ve gelişimini etkileyen özgün faktörler olarak öne çıkmaktadır. Sosyoloji, Türkiye’nin modernleşme sürecinde Batılılaşma çabalarının bir parçası olarak görülmüş ve toplumsal sorunlara çözüm bulma amacı gütmüştür.
