İndirgenme-yükseltgenme tepkimeleri, kimyasal türler arasında elektron alışverişinin gerçekleştiği tepkimelerdir. Bu tepkimeler, redoks tepkimeleri olarak da bilinir ve birçok kimyasal ve biyolojik süreçte önemli rol oynarlar. İndirgenme, bir maddenin elektron alması olayıdır; yükseltgenme ise bir maddenin elektron vermesi olayıdır.
Redoks tepkimeleri günlük hayatta sıkça karşılaştığımız birçok olayda yer alır. Örneğin:
-
Yanma tepkimeleri: Yakıtların oksijenle reaksiyona girerek enerji açığa çıkarması.
-
Metallerin paslanması: Demirin oksijenle tepkimeye girerek pas oluşturması.
-
Fotosentez ve hücresel solunum: Bitkilerin güneş ışığından enerji elde etmesi ve hücrelerin enerji üretmesi.
Redoks tepkimelerinin belirlenmesinde yükseltgenme basamakları kavramı kullanılır. Bir atomun yükseltgenme basamağı, o atomun elektron alışverişindeki durumunu gösterir ve tepkimenin redoks tepkimesi olup olmadığını anlamamıza yardımcı olur.
