Yukarıdaki metinden yola çıkarak 27 Mayıs Darbesi ile 15 Temmuz Darbe Girişimi arasındaki benzerlik ve farklılıkları tartışınız.

Question

27 Mayıs 1960 Darbesi ve 15 Temmuz 2016 Darbe Girişimi ordu içi ve ordu dışındaki darbecilerin dâhil olduğu cuntalaşma hareketi özelliği yansıtır. Yaşanan iki olay da emir-komuta zinciri dışında gerçekleştirilmiştir. İki olayda da Atatürk’ün kurduğu rejimin tehdit altında olduğu, ülkeyi bu tehditten kurtarmak amacıyla demokrasiye müdahale edildiği, uluslararası anlaşmalarla belirlenmiş yükümlülüklere bağlı kalınacağı, yeni bir anayasa hazırlık sürecinin başlatılacağı ve bu amaçla ülkede sıkıyönetim ilan edildiği yönünde açıklamalar yapılmıştır.
27 Mayıs’a giden süreçte Türkiye’de mevcut düzeni koruyan ve merkezde kalmak isteyenlerle değişim isteyenler arasında yeni bir kutuplaşma ortaya çıkmıştır. 27 Mayıs’ın perde arkasında bu “merkez” ile “çevre” dinamiklerinin çatışması vardır. 15 Temmuz Darbe Girişimi’nde ise FETÖ (Fethullahçı Terör Örgütü) terör örgütünün iktidarı devirme amacı vardır. 1960 Askerî Darbesi’ni yapanlar kimliklerini açıkça ortaya koyan ordu mensuplarıyken 15 Temmuz gecesi kalkışmaya yeltenenler başından itibaren kimliklerini halktan saklamışlardır. Halka, “Yurtta Sulh Konseyi” adı dışında hiçbir isim açıklamamışlardır.
1960 Askerî Darbesi’nde uygulanan baskı ve şiddet, açık bir toplumsal direnişle karşılaşmadığı için sözde hukuk içerisinde gerçekleştirilmiştir. 15 Temmuz Darbe Girişimi’nde ise ülke demokrasisini temsil eden kurumsal yapılara ve darbeye direnen halka karşı orantısız bir güç kullanılmıştır.
Türk toplumu, geçmişte yaşadığı acı tecrübelerden yola çıkarak 15 Temmuz gecesi tüm kesimlerin katılımıyla mücadele ederek kalkışmaya engel olmuştur. Bu darbe girişimi halkın tepkisinin yanında, siyasi iktidarı elinde bulunduran hükûmet ve Cumhurbaşkanı’nın da önceki darbelere oranla büyük bir direnişi ile karşılaşmıştır.
Prof. Dr. Haluk Alkan, Siyaset Bilimcisi, 15 Temmuz’u Anlamak: Parametreler ve Sonuçlar, Bilig 2016, sayı 79

Yukarıdaki metinden yola çıkarak 27 Mayıs Darbesi ile 15 Temmuz Darbe Girişimi arasındaki benzerlik ve farklılıkları tartışınız.

Answer 1

27 Mayıs 1960 Darbesi ve 15 Temmuz 2016 Darbe Girişimi, Türkiye’nin tarihinde önemli dönüm noktalarını temsil eder. Her iki olay da darbe girişimleridir, ancak aralarında bazı benzerlikler ve farklılıklar vardır:

Benzerlikler:

1. Demokrasiye Müdahale: Her iki darbe girişimi de mevcut demokratik düzene müdahale amacı taşımıştır. İktidarın meşruiyetini sorgulayan gruplar, demokrasiyi tehdit altında görmüş ve müdahalede bulunmuştur.

2. Halkın Tepkisi: Her iki olayda da halkın tepkisi büyük olmuştur. 27 Mayıs’ta halkın direnişi daha az görünürken, 15 Temmuz’da halk sokaklara çıkarak darbe girişimine karşı direnmiştir.

3. Ordu İçi ve Dışındaki Darbeciler: Her iki darbe girişiminde de ordu içinde ve dışında yer alan gruplar tarafından gerçekleştirilmiştir. 27 Mayıs’ta ordu mensupları açık kimlikleriyle hareket etmişken, 15 Temmuz’da darbe girişimini gerçekleştirenler kimliklerini gizlemişlerdir.

Farklılıklar:

1. Amaç ve İdeoloji:

   • 27 Mayıs Darbesi, merkezde kalmak isteyenlerle değişim isteyenler arasındaki çatışmanın sonucunda gerçekleşti. Bu darbe, Atatürk’ün kurduğu rejimin tehdit altında olduğu düşüncesiyle yapıldı.
   • 15 Temmuz Darbe Girişimi ise FETÖ terör örgütünün iktidarı devirme amacıyla gerçekleştirildi. Bu darbe girişimi, hükümete ve Cumhurbaşkanı’na karşı yapıldı.

2. Güç Kullanımı:

   • 27 Mayıs’ta uygulanan baskı ve şiddet, açık bir toplumsal direnişle karşılaşmadığı için sözde hukuk içerisinde gerçekleştirildi.
   • 15 Temmuz’da ise darbe girişimcileri, ülke demokrasisini temsil eden kurumsal yapılara ve halka karşı orantısız bir güç kullanmıştır.

3. Halkın Direnişi:

   • 27 Mayıs’ta halkın direnişi daha az görünürken, 15 Temmuz’da halk sokaklara çıkarak darbe girişimine karşı büyük bir direniş gösterdi.

Her iki darbe girişimi de Türk toplumunun demokrasiye olan bağlılığını ve direniş gücünü yansıtmaktadır. Ancak amaçları, yöntemleri ve sonuçları açısından farklılık göstermektedir.