"Ülkeyi açan, daha az bürokratik yapan" ifadeleriyle ne anlatılmak istenmektedir? Demokrat Parti’nin ekonomi anlayışıyla ilgili hangi ipuçlarına ulaşılabilir? Demokrat Parti’nin iktidarda kendini güvende hissetmemesinin sebebi nedir?

Question

Aşağıdaki metni okuyarak metnin altındaki soruları cevaplayınız.
"Menderes’in konumu 1954 yılındaki seçim zaferinden sonra kötüleşti. Bu sırada Türkiye bir refah dönemindeydi ve ülkede bir umut havası vardı. Seçmenler ekonomik büyümeden faydalanmış ve hoşnutluklarını, ülkeyi açan, onu daha az bürokratik yapan yönetimi destekleyerek göstermişlerdi. Demokrat Parti, devlet arazilerini topraksız köylülere dağıtmış; ABD’den tarım makineleri ithal ederek çiftliklerde makineleşmeyi başlatmış, dolayısıyla da üretimi arttırmıştı. Osmanlı Dönemi'nde kurulan Ziraat Bankası, çiftçilere kredi veriyordu; devlet de aynı zamanda buğday ve pamuk üretimini sübvanse ederek tarım ürünleri için depolama imkânlarını da artırıyordu. Hava, 1950’lerin ilk yarısında çiftçilerden yanayken aynı zamanda Kore Savaşı yüzünden oluşan talep sayesinde dünya buğday fiyatları alışılmadık derecede yükselmişti. Sonuç olarak kırsal kesim özellikle de büyük çiftçiler kazançlıydı ve Demokrat Partiye oy vermekten memnundu. Demokratlar seçmenlerin desteğini sağlama bağlamışlardı ve artık iktidardaydılar ama devletin aygıtlarının -bürokrasinin, yargının ve ordunun- arkalarında olduğundan şüpheliydiler. Bu kurumlar Cumhuriyet Halk Partisi tarafından yaratılmışlardı ve dolayısıyla da muhalefete sadık oldukları konusunda kuşku vardı. Bu durum özellikle hâlâ askerî unvanıyla İsmet Paşa olarak bilinen, İsmet İnönü’ye bağlı olduğu düşünülen ordu için geçerliydi. Demokrat Parti 1950’de seçimi kazandığında -sonrasında generaller harekete geçmeyince yerini büyük bir ferahlamaya bırakan- bir askerî darbe söylentisi vardı."
[Feroz Ahmad (Hint asıllı İngiliz tarihçi), Bir Kimlik Peşinde Türkiye, s. 133-135 (Düzenlenmiştir.)]

1. "Ülkeyi açan, daha az bürokratik yapan" ifadeleriyle ne anlatılmak istenmektedir?

2. Demokrat Parti’nin ekonomi anlayışıyla ilgili hangi ipuçlarına ulaşılabilir?

3. Demokrat Parti’nin iktidarda kendini güvende hissetmemesinin sebebi nedir?

Answer 1

Metinde geçen “ülkeyi açan, daha az bürokratik yapan” ifadeleri, Demokrat Parti’nin yönetim anlayışını ve uyguladığı politikaları tanımlamak için kullanılmıştır. Bu ifadeler, Demokrat Parti’nin, devletin ekonomi ve toplum üzerindeki kontrolünü azaltarak, özel sektörün ve bireylerin inisiyatifini artırmaya yönelik adımlar attığını ve böylece ülkenin daha dinamik ve girişimci bir yapıya kavuştuğunu vurgulamaktadır.

Demokrat Parti’nin ekonomi anlayışıyla ilgili metinden çıkarılabilecek ipuçları şunlardır:

• Devlet arazilerinin topraksız köylülere dağıtılması, toprak reformu ve sosyal adalet anlayışına işaret eder.
• ABD’den tarım makineleri ithal edilerek çiftliklerde makineleşmeyi başlatması, modernizasyon ve verimlilik artışına yönelik bir yaklaşımı gösterir.
• Ziraat Bankası’nın çiftçilere kredi vermesi ve devletin buğday ve pamuk üretimini sübvanse etmesi, tarım sektörüne yapılan yatırımın ve desteklerin önemini ortaya koyar.

Demokrat Parti’nin iktidarda kendini güvende hissetmemesinin sebebi ise, devletin temel kurumlarının - bürokrasinin, yargının ve ordunun - hâlâ Cumhuriyet Halk Partisi’nin etkisi altında olduğu ve muhalefete sadık kaldığı yönündeki kuşkularından kaynaklanmaktadır. Özellikle ordu, İsmet İnönü’ye bağlı olduğu düşünülen bir kurum olarak görülmekte ve bu durum, Demokrat Parti’nin iktidarını tehdit eden bir askeri darbe ihtimaliyle ilişkilendirilmektedir. Bu nedenle, Demokrat Parti, seçmen desteğini sağlamış olmasına rağmen, devletin diğer kurumlarından tam bir destek alamadığı için kendini tam anlamıyla güvende hissetmemektedir.