Question

Aşağıdaki 1961 ve 1982 Anayasalarından alınmış bölümleri insan haklarına yaklaşımları bakımından
karşılaştırarak iki anayasanın benzerliklerini ve farklılıklarını belirleyiniz.
II. Temel hakların özü.
MADDE 11.- (Özgün hali) Temel hak ve hürriyetler, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak ancak kanunla sınırlanabilir.
Kanun, kamu yararı, genel ahlâk, kamu düzeni, sosyal adâlet ve millî güvenlik gibi sebeplerle de olsa bir hakkın ve hürriyetin özüne dokunamaz.
II. Temel hak ve hürriyetlerin özü, sınırlanması ve kötüye kullanılamaması.
MADDE 11.- (Değişik : 20/9/1971 - 1488 S. Kanun/ md. 1 )
Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesi ve milletiyle bütünlüğünün, Cumhuriyetin, millî güvenliğin, kamu düzeninin, kamu yararının, genel ahlâkın ve genel sağlığın korunması amacı ile veya Anayasanın diğer maddelerinde gösterilen özel sebeplerle, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak, ancak kanunla sınırlanabilir. Kanun, temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunamaz. Bu Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbirisi, insan hak ve hürriyetlerini veya Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü veya dil, ırk, sınıf, din ve mezhep ayırımına dayanarak, nitelikleri Anayasada belirtilen Cumhuriyeti ortadan kaldırmak kasdı ile kullanılamaz. Bu hükümlere aykırı eylem ve davranışların cezası kanunda gösterilir.
------------------------------------------------------------------------------------
I. Temel hak ve hürriyetlerin niteliği
MADDE 12- Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere
sahiptir. Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder.
II: Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması MADDE 13- (Değişik: 3/10/2001-4709/2 md.) Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere
bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.
III. Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması MADDE 14- (Değişik: 3/10/2001-4709/3 md.)
Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbiri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz.
Anayasa hükümlerinden hiçbiri, Devlete veya kişilere, Anayasayla tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geniş şekilde sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı mümkün kılacak şekilde yorumlanamaz. Bu hükümlere aykırı faaliyette bulunanlar hakkında uygulanacak müeyyideler, kanunla düzenlenir.

Answer 1

1961 ve 1982 Anayasalarının insan haklarına yaklaşımlarını karşılaştırırken, her iki anayasanın da temel hak ve hürriyetlerin korunmasına önem verdiğini görmekteyiz. Ancak, bu iki anayasa arasında bazı önemli farklılıklar ve benzerlikler bulunmaktadır.

Benzerlikler:

• Her iki anayasa da temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunulamayacağını belirtir.
• Temel hak ve hürriyetlerin sadece kanunla ve Anayasanın ruhuna uygun olarak sınırlanabileceği ifade edilir.
• Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerin, devletin bütünlüğünü bozacak şekilde kullanılamayacağı vurgulanır.

Farklılıklar:

• 1961 Anayasası, temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında kamu yararı, genel ahlâk, kamu düzeni, sosyal adalet ve millî güvenlik gibi sebepleri öne sürerken,
• 1982 Anayasası daha geniş bir sınırlama sebepleri listesi sunar ve devletin ülkesi ve milletiyle bütünlüğünü, Cumhuriyetin, millî güvenliğin, kamu düzeninin, kamu yararının, genel ahlâkın ve genel sağlığın korunması amacını içerir.
• 1982 Anayasası, temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamayacağını ve bu hükümlere aykırı eylem ve davranışların cezasının kanunda gösterileceğini belirtirken, 1961 Anayasası bu konuda daha az detay verir.

Sonuç olarak, her iki anayasa da temel hak ve hürriyetlerin korunmasını esas alırken, 1982 Anayasası, bu hakların sınırlanması ve kötüye kullanılmaması konusunda daha katı ve detaylı hükümler içermektedir. Bu durum, 1982 Anayasasının daha otoriter bir dönemin ürünü olduğunu ve devletin bütünlüğüne daha fazla vurgu yaptığını göstermektedir. Öte yandan, 1961 Anayasası, sosyal adalet gibi kavramları öne çıkararak, daha liberal bir yaklaşım sergilemektedir.