Dikkat, psikoloji alanında önemli bir kavramdır ve bireyin dış dünyadan gelen uyaranlara odaklanma yeteneği olarak tanımlanır. Dikkat, bireylerin çevrelerinde olup bitenlere odaklanmalarını sağlar ve bu sayede çevresel uyaranlardan gelen bilgiyi işleyerek öğrenme sürecini destekler.
Dikkat türleri, farklı özelliklere göre birbirinden ayrılır:
-
Edilgin (Pasif) Dikkat: Sürekli tekrarlanan, aniden ortaya çıkan veya hareket eden bir uyarıcının doğrudan dış etkilerin etkisiyle oluşur. Bu durumda kişi istemsiz olarak uyarana dikkat eder.
-
Etkin (Aktif) Dikkat: Fiziksel ve psikolojik bir çabayla gerçekleştirdiğimiz dikkattir. Örneğin, televizyonda bir film izlerken veya ders çalışırken kullandığımız dikkat bu türe örnektir.
-
Seçici Dikkat: İnsanın belirli bir anda yer alan varlık ve olaylardan bir veya birkaç uyarıcıya yönelmesini, diğerlerini dışarda bırakmasını ifade eder. Uyarıcı bombardımanına tutulmayı engelleyen bilgi işleme sürecidir.
-
Odaklanmış Dikkat: Bireyin dikkati dağıtan diğer uyaranlara rağmen belli bir uyarıcıya odaklayabilme yeteneğidir. Bu tür dikkat, öğrenme ve hatırlama açısından önemlidir.
-
Bölünmüş Dikkat: Aynı anda birden çok görevi yerine getirebilme yeteneği olarak tanımlanır. Birden fazla uyarıcıya dikkat edilmesi durumunda öğrenme ve hatırlama zorlaşır.
-
Sürdürülen (Sürekli) Dikkat: Bireyin sadece bir şeye dikkatini verebilmesi değil, asıl dikkatini o etkinlik veya uyarıcı üzerinde koruyabilmesidir. Bu, öğrenmeyi sağlamak açısından önemlidir.
