XIII. yüzyılda, Dünya'nın kendi ekseni etrafında döndüğü fikri, bilim dünyasında tam anlamıyla kabul görmemişti. Bu bilgi, tarihsel olarak göz önünde bulundurulduğunda, ancak daha sonraki yüzyıllarda kesin bir şekilde doğrulandı ve kabul edildi. Ancak, bu dönemde astronomlar ve bilim adamları tarafından önerilen bazı teoriler bu düşünceyi destekleyen unsurlar taşıyabilir.
**1. Eski Astronomik Görüşler:
-
Ptolemaios'un Modeli: XIII. yüzyılda, batı dünyasında genellikle Ptolemaios'un (Claudius Ptolemaeus) "Almagest" adlı eseri esas alınarak, Dünya'nın merkezi bir konumda olduğu ve göksel cisimlerin bu Dünya'nın etrafında döndüğü görüşü kabul görmekteydi. Ptolemaios'un modelinde Dünya, evrenin merkezinde yer alıyordu ve bu model, Hristiyan Avrupa'da uzun süre egemen oldu.
-
Aristoteles ve İskenderiye Okulu: Aristoteles ve İskenderiye astronomları da Dünya'nın merkezde olduğu bir evren anlayışına sahipti. Aristoteles, Dünya'nın yuvarlak olduğunu belirtmişti, ancak kendi ekseni etrafında döndüğü fikri bulunmuyordu.
**2. İslam Dünyasında Astronomik Teoriler:
-
İslam Astronomları: İslam dünyasında, IX. ve X. yüzyıllarda astronomlar tarafından yapılan gözlemler ve çalışmalar, Dünya'nın dönme hareketi hakkındaki bazı tartışmalara işaret edebilir. Ancak bu dönemde, özellikle Batı'da, Dünya'nın kendi ekseni etrafında döndüğü görüşü kesin olarak kabul edilmemiştir.
-
İbn-i Rüşd ve Diğerleri: İbn-i Rüşd (Averroes) ve diğer Orta Çağ İslam düşünürleri, daha çok Aristoteles’in ve Ptolemaios’un teorilerini yorumlamışlardır. Dünya'nın dönüşü hakkında doğrudan bir öneride bulunmamışlardır. Ancak, bu dönemdeki bilimsel düşünce, ilerideki astronomik keşifler için bir temel oluşturmuştur.
**3. Teleskop ve Gözlem Eksikliği:
-
Gözlem Araçları: XIII. yüzyılda teleskoplar veya benzeri gözlem araçları mevcut değildi, bu yüzden astronomlar gezegen hareketlerini gözlemleyerek Dünya'nın dönüşünü doğrudan saptayamazlardı. Teleskopların icadı, 17. yüzyılda gerçekleşti ve bu, Dünya'nın dönüşü gibi astronomik olguların doğrulanmasında önemli bir adım oldu.
**4. Kopernik Devrimi:
-
Kopernik ve Dünya'nın Dönüşü: Dünya'nın kendi ekseni etrafında döndüğü fikri, ilk kez 16. yüzyılda, Nikolay Kopernik tarafından öne sürülen heliosentrik modelle geniş çapta kabul gördü. Kopernik, Dünya'nın sadece Güneş etrafında dönen gezegenlerden biri olduğunu ve aynı zamanda kendi ekseni etrafında döndüğünü savunmuştu. Bu görüş, bilimsel devrimle birlikte kabul görmeye başladı.
Sonuç:
XIII. yüzyılda, Dünya'nın kendi ekseni etrafında döndüğü fikri bilimsel olarak bilinmiyordu ve bu dönemdeki astronomik modeller, Dünya'nın evrenin merkezi olduğu görüşüne dayanıyordu. Dünya'nın eksen etrafında dönme fikri, yalnızca daha sonraki yüzyıllarda, özellikle Kopernik'in heliosentrik modeli ile doğrulandı ve bilim dünyasında kabul gördü.
